Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эчэйии

аат. Туохха эмэ дэҥнэнии, оһоллонуу; уҥуохтаргын тоһутуу. ☉ Травма, увечье; перелом (костей)
Быһайын ыһыахха туста сылдьан, кини обургу соҕус эчэйии ылбыта, буолаары буолан сискэ. Э. Соколов
Уол, өрүсүһэн, атаҕын өрө көтөҕө охсон биэрэн, эчэйииттэн арыычча быыһаммыта. П. Степанов
Марина Константиновна эчэйиитэ итинэн эрэ бүппэтэх, элбэх эбит. Илиитэ, атаҕа, ойоҕоһо, сиһэ кытта тостуулаах. ӨӨ ДДьДТ

эчэй

туохт. Алҕаска туоххун эмэ дэҥнээ, оһоллон; илиигин, атаххын тоһут. ☉ Получить увечье, травму; сломать, повредить конечности
Оһолломмут чыычаах оҕото …… иннэ курдук сотото Эчэйэн хаалаахтаабыт. Ф. Софронов
[Быраатын] тустуон сөптөөх диэн тириэньэрдэр эрчийиэхтэрин баҕаран кэпсэтэ сылдьыбыттарын ийэлээх эбэтэ эчэйиэ диэн көҥүллээбэтэхтэрэ. Т. Находкина
Массыыната түҥнэстэн, улаханнык эчэйбитин, саамай кутталлааҕа, сиһин тоноҕоһун таарыйтаран, хамсыыр кыаҕын сүтэрбитин дьонтон истибитэ. Лоһуура
ср. монг. эцэх ‘уставать, утомляться; изнуряться, выбиваться из сил; худеть’

Якутский → Русский

эчэй=

эвф. ломаться (о конечностях); илиитэ эчэйбит у него сломана рука.

Еще переводы:

бэттии

бэттии (Якутский → Якутский)

бэтин диэнтэн хай. аата. Хата, туох да эчэйии, бэттии тахсыбата

надлом

надлом (Русский → Якутский)

м. I. (надломанное место) бэттии, эчэйии, булгуруйуу; 2. перен. тостуу, самныы; душевный надлом санаа самныыта.

удамыр

удамыр (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Арыый да, халымыр (баас, эчэйии туһунан). ☉ Неопасный, незначительный (о ране, боли). Удамыр баас. Эчэйии удамыр буолла
2. Ама, сөбүгэр соҕус (туох эмэ сыаната). ☉ Сносный, терпимый (о цене, стоимости чего-л.). Куортамҥа дьиэни удамыр сыанаҕа ылыа этибит
□ Сыаналара даҕаны удамыр курдук. Олохтоох оҥорон таһаарааччылар оҥоһуктарынааҕар быдан чэпчэкилэр. «Саха с.»

оһоллонуу

оһоллонуу (Якутский → Якутский)

аат. Оһолго түбэһии, эчэйии. ☉ Несчастный случай, травма, увечье
Арыгыттан тэптэрэн өлүүсүтүү, оһоллонуу, кэргэнниилэр арахсыылара, этиһии, охсуһуу үгүс буолара. ПДИ КК
Ук төбөтө уһуктаах, сытыылыырга сиргэ батары анньан тирэниллэр, оччоҕо оһоллонуу тахсыбат. ПАЕ ОС
Оһоллонуу да баар курдук үһү. «ХС»

оһол

оһол (Якутский → Якутский)

аат. Алҕаска, дэҥҥэ эчэйии, өлүү. ☉ Несчастный случай; увечье, травма (при несчастном случае)
Чугастан оһолго тиийэ чугаһы чуҥнуу сатыыбын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Киһиэхэ күҥҥэ түөрт уон түөрт оһол сыстар. А. Софронов
Үөһээ дойдуттан Үргүөр үргүйбэтин, Аллараа дойдуттан Аргыар аргыйбатын, Орто дойдуттан Оһол таарыйбатын. П. Ойуунускай
◊ Оһол быатыгар — туох эмэ куһаҕан (хол., эчэйии) буоларыгар төрүөт буолуу. ☉ К несчастью (напр., травма). Оһол быатыгар тартаран бардаҕа. Оһолго түбэспит — саахалламмыт, дэҥнэммит. ☉ Попал в аварию (автомобильную), получил травму
Хайдах күн тура-тура оһолго түбэһэн иһэбин. «ХС». Оһол уола миф. — саха былыргы итэҕэлинэн, өс-саас, кыргыс, өлөрсүү таҥарата. ☉ По древним якутским поверьям, божество брани, раздора, битв
Оһол уола уруйдаата, Илбис кыыһа иэхэйдээтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оһол уола Оп-соллоҥ, Обот мэнэгэй, Уот Солуонньай обургу, Уйусхах былытын олбохтонон Уһуутаан уйуһуйан эрэр эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оһол уола убайыҥ Оройгор-ойоҕоскор Онолуйа туойдун! П. Ойуунускай
ср. тюрк. усал, осол ‘небрежный, нерадивый; скверный, дурной’, монг. осол ‘небрежность, неосторожность; несчастный случай’

чартаа

чартаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Маһы чараас гына тымтыктыы тыыр. ☉ Откалывать дерево тонкими слоями, щепками, драть, щепать (лучину)
Туу маһын чартаа эрэ. АаНА СТОТ
Сииктээх тымтыктары чартаан, араас кээмэйдээх тымтайдары оҥороллоро. ПСН УТС
Тымтай маһын чартаа. ЯРС
2. Тостубут, эчэйбит уҥуоҕу чардынан тут. ☉ Накладывать шину из лучинок при переломах
Атаҕын чартаан, биинтэнэн ыбылы кэлгийэн кэбиспиттэрэ. В. Яковлев
Аһылайкаан биэлсэри көмөлөһүннэрэн оҕо илиитин сахалыы, маһынан чартаан кэбистэ. Н. Босиков
Илии-атах уҥуоҕа эчэйиитин чартаан тутара. ФГЕ СТС

гиипсэ

гиипсэ (Якутский → Якутский)

аат.
1. Үрүҥ эбэтэр араҕас өҥнөөх испиэскэтиҥи миньэрээл. ☉ Гипс (минерал). Гиипсэнэн бүүс оҥорбуттар
2. Уҥуох тостуутугар, эчэйиитигэр оннук хамсаабат бэрэбээскэ. ☉ Гипс (хирургическая повязка)
Тостубут атаҕын гиипсэнэн туттардылар. Баайыыны уларытарга, гиипсэни эрийэргэ ыалдьааччы, тулуйумуна, хаһыытыыр. Амма Аччыгыйа
Быраастар саҥа дьыл кэнниттэн гиипсэҕин устуохпут диэн үөрдэллэр. «ХС»

дьарҕа

дьарҕа (Якутский → Якутский)

аат. Үксүн эчэйииттэн төрүттээх ааспат-арахпат ыарыы. ☉ Застарелая, хроническая болезнь, возникшая вследствие травмы
Атаҕын бэрбээкэйин үлтү ыппыттара дьарҕа буолан сорох киэһэлэргэ кини олус муҥнанар. Амма Аччыгыйа
Дьэ онон Куонаан оҕонньор сытынан кэбистэ, бары урукку дьарҕалара көбөн, бэргээн кэлбиттэрэ. Н. Заболоцкай
Манна эмтээх бадараанынан дьарҕаны эмтиир санаторий үлэлиир. И. Данилов
п.-монг. йара

дьарҕалаах

дьарҕалаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Эчэйииттэн төрүттээх ааспат-арахпат ыарыылаах. ☉ Страдающий от застарелой, хронической болезни, приобретенной вследствие травмы
Оҕонньор дьарҕалаах илиитэ дьаралыйан хараҕын симпэтэ.  Манна дьарҕалаах дьоннору эмтиир санаторий үлэлиир. И. Данилов
Дьэ, тойонуом, Нуотараҕа, оччо кыраман сиргэ, үгүстүк тиэстэр кыах суох: дьарҕалаахпын эҥин. Л. Габышев

хаарылын

хаарылын (Якутский → Якутский)

хаарый диэнтэн атын
туһ. Бу мунньахха хаарыллыбыт Соня хоһугар киирэн, оронугар буугунуу сытта. М. Доҕордуурап
Олох аһыытыгар-ньулуунугар хаарыллан, бэйэтэ тобулбут өйө-санаата буоларын Аллахов билэрэ. Н. Заболоцкай
Ол сүрүн биричиинэтэ — сибэкки, соҕооччук, саҥа тахсан эрэр болчуох хаһыҥҥа хаарыллан эчэйиитэ. ЧМА МУХСҮү
♦ Хаарбахха хаарыллыбыт <ки- һи> — олоҕор улахан эрэйи-кыһалҕаны көрсүбүт киһи (үксүгэр кырдьаҕас киһини этэргэ). ☉ Человек, видавший виды (обычно о пожилом человеке). Ээ, ол кырдьаҕас хаарбахха хаарыллыбыт киһи буолаахтаатаҕа эбээт