Якутские буквы:

Якутский → Русский

үөл-дьүөл

  1. утренние сумерки, предрассветный полумрак; ранний рассвет; үөл-дьүөлгэ в утренние сумерки; 2. смутно, неясно (помнить, видеть); ол түбэлтэни үөл-дьүөл өйдүүбүн тот случай я помню очень смутно.

Якутский → Якутский

үөл-дьүөл

  1. аат. Халлаан сарсыарда сырдыырыгар эбэтэр киэһэ хараҥарыытыгар сырдык-хараҥа былдьаһар кэмэ, борук-сорук. ☉ Утренние или вечерние сумерки
    Киэһэрэн халлаан үөлдьүөл буолан барда. Т. Сметанин
    Кини төһө да сарсыарда үөл-дьүөлгэ кэллэр, Нэлэгэр ыаллара турбуттара ырааппыт этэ. Далан
    Халлаан оччо-бачча сырдыы илик, сарсыардааҥҥы үөл-дьүөл. Айталын
  2. сыһ. суолт. Мөлтөхтүк, арыычча, барбах (хол., өйдөө). ☉ Смутно, неясно (напр., помнить)
    Дьиэҕэ хайдах киирбитин, кимнээҕи эрэ кытары дорооболоһон ааспытын түһээбит курдук үөлдьүөл өйдүүр. Н. Лугинов
    Аҕам быраата хабырыыстаахха сайын бара сылдьыбыппын үөл-дьүөл өйдүүбүн. КНЗ ОО
    Нина тугу эрэ саҥара-саҥара күлэн лыҥкынатарын үөл-дьүөл истэбин. «ХС»

Еще переводы:

сонордоһуу

сонордоһуу (Якутский → Якутский)

сонордос диэнтэн хай
аата. Халлаан үөл-дьүөл сырдаан эрдэҕинэ, сонордоһуубун саҕалаабытым. Н. Абыйчанин
Рукопиһы сонордоһууну сыал, сорук оҥостон утумнаахтык дьарыктаннахха эрэ туох эмэ түмүктэниэхтээх. ФЕВ ДьС

үөлүк-сүөлүк

үөлүк-сүөлүк (Якутский → Якутский)

көр үөл-дьүөл
Чуумпуга иһиттэхпинэ чубурҕаччы уураһаллар, Үөлүк-сүөлүк саҕана үөһэаллара тыыналлар. Р. Баҕатаайыскай
[Хаххан] Барык-сарык буолуута Бабыгырыыр идэлээх, Үөлүк-сүөлүк буолуута Үгүрэлиир күлүүлээх. Е. Васильев

биэрэк

биэрэк (Якутский → Якутский)

аат. Сир уонна уу силбэһэр кытыллара. ☉ Берег. Биэрэккэ тигис. Биэрэк устун хаамп
□ Сайынын үрэх икки биэрэгэ тиит мас былаастаах иирэ талаҕынан, ыарҕанан бүрүллэ үүнэр. Н. Заболоцкай
Уҥуоргу биэрэккэ кэлиилэригэр үөл-дьүөл буолла. Амма Аччыгыйа. Тэҥн. кытыл

дьайҕарыы

дьайҕарыы (Якутский → Якутский)

дьайҕар диэнтэн хай
аата. Күн киэһэтийэн дьайҕарыыта суолга торҕоннообут үөр бөрөлөр сулукучуйан киирдилэр. В. Протодьяконов
Уум быыһынан үлүгүнэйэ сытан, Үөл-дьүөл үрүҥ түүн дьайҕарыыта, Ити мин кими көрөн аһардым? - Астыбыт халлаанныы сырдаатым. М. Тимофеев
Өрүкүйбүт буор сиккиэр тыалга оҕустаран дьайҕарыыта көрбүтэ: тротуар устун буор анныттан Аннушка, үүт-үкчү халлаан сырдыыта туох барыта сыыйа-баайа көстөн кэлэрин курдук, тахсан кэллэ. «ХС»

үөлгү-дьүөлгү

үөлгү-дьүөлгү (Якутский → Якутский)

көр үөл-дьүөл
Киэһээҥҥи үөлгү-дьүөлгү Өйдөтөҕүн үгүһү. Өйдөтөҕүн оҕо сааһым Мас ат мииммит алааһын. И. Гоголев
Сайыҥҥы күн улам намтаан, тиит төбөтүн эрдэҕэс улар кэриэтэ намылыччы баттыы түһэн, аллара отонноох түбэлэргэ умсан, сүтэн хаалар. Үөлгү-дьүөлгү буола түһэр. В. Миронов

үп-мал

үп-мал (Якутский → Якутский)

аат. Кэтэх бас билиигэ баар үп-ас, мал-сал. ☉ Частное имущество, недвижимое богатство
Үөл-дьүөл үктэллэнэн Үөдэн-таһаан өйдөнөн, Үбүмалы үрэйэн Үтүөбүн үлтүрүппэтим. А. Софронов
Үрүлүйэн туран муспут Үбүм-малым, сүөһүм-аһым, Харалыйан туран булбут Хаарыан баайым ханна барда?! Күннүк Уурастыырап
«Уолуҥ баайдар үптэрин-малларын былдьаанталаан ылан иитиэ-аһатыа», — Сараапап ойоҕо ааны хайа быраҕан тахсар. Н. Якутскай

харааһыннар

харааһыннар (Якутский → Якутский)

харааһын диэнтэн дьаһ
туһ. Ону-маны саҥаран оҕоҕун харааһыннарыма, үөрэ-көтө айаннаатын. Амма Аччыгыйа
«Ыллаан онолуйабын диэн хата ордук харааһыннардым дуу, Уйбаан?» — үөл-дьүөл хараҥаҕа Филипп сирэйэ, ууга түспүт ый күлүгүн курдук, ньалҕайа күлүгүрэн көһүннэ. А. Алдан-Семёнов
Чуҥкуйуу хантан эрэ кэннигиттэн кэлэн, сүрэххин харааһыннарар. СЮ ЫБ

аам-саам

аам-саам (Якутский → Якутский)

сыһ. Оргууй аҕай, аадьуо, тиэтэйбэккэ (хол., бар, кэл). ☉ Тихо, неторопливо (напр., приходить, уходить)
Буруйдамматах оҕолор аҕабыыт кэнниттэн аам-саам барыталаан хааллылар. Дьүөгэ Ааныстыырап
«Чэ баран көрүөх», — диэн Бурхалей хайыһардарын атаҕын төбөтүгэр иилэ анньыталаан, уруккутун курдук аам-саам хааман барда. Эрилик Эристиин
△ Аат эрэ харата, дуомугар эрэ (хол., аһаабыта буол). ☉ Незначительно, чуть-чуть, только для вида (напр., есть)
Аамсаам аһыыр, Үөл-дьүөл үктэнэр. Буоһата суохтан Буугунаан буллайар буолла. А. Софронов
Аам-саам, аата-суола суох аһаатылар. Айталын

дьэллэҥ

дьэллэҥ (Якутский → Якутский)

аат.
1. Ойуур ортотугар эбэтэр саҕатыгар кыра ырааһыйа. ☉ Лужайка посередине или на опушке леса
Ойуур хонноҕор үчүгэйкээн көбүс-көнө күөх дьэллэҥ ортотугар …… күрүө оҕотун туппуттар. Болот Боотур
2. Сарсыарда халлаан сырдаан эрэр кэмэ, сарсыардааҥы үөл-дьүөл. ☉ Время рассвета, предрассветные сумерки
Тыҥ хатыыта, сарсыарда дьэллэҥҥэ Хайыһарым кыыдамныыр суолун …… Чолбон төлөнө сырдатар. Л. Попов
◊ Дьэллэҥ кулгаах фольк. - даллаҕар, аһаҕас, истимтиэ, чуор кулгаах. ☉ Широко расставленные, оттопыренные, чуткие уши
Үүннээх-тэһииннээх Үтүө тылбын Икки тэргэн ый Ньэмиэтэ буолбут Дьэллэҥ кулгааххар Таба тайан, көрө билгэлээ. Таллан Бүрэ

үрэй

үрэй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ бүтүнү ыһан-тоҕон кэбис, онно-манна быраҕаттаа. ☉ Разрушать, разорять что-л. [Эһэ] кымырдаҕас оргулун Кырыы өттүн үрэйдэ, Кыһыл тылын таһааран Кыныһахтыы кирийдэ. Т. Сметанин
Эһэ тиит устун өрө хатаастан тахсан ампаар үрдүн үрэйэн, үөдэн-таһаан оҥорбут. «ХС»
2. Ыһан-тоҕон, туһата суохтук ороскуоттаан, матайдаан кэбис. ☉ Тратить бездумно, легкомысленно, мотать, растранжиривать
Үөл-дьүөл үктэллэнэн, Үөдэн-таһаан өйдөнөн, Үбү-аһы үрэйэн Үтүөбүн үлтүрүппэтим. А. Софронов
[Уйбаан] Аҕа уустаһыытын таһааран, холкуос үбүн-аһын үрэйдэ, биригээдэлэри аҕа уустарынан араартаан олорор. Амма Аччыгыйа
ср. алт. үре ‘портить; расточать, тратить’