көр арылыччы
Маша санаатыгар Александр аралыччы көрбүт харахтарынан мичээрдии-мичээрдии олороро субу баарга дылы. М. Доҕордуурап
Аалай күн ойон аралыччы көрбүт. Т. Сметанин
Атомнай сэриинэн Айаҕаланар Америка Албынын, алдьархайын арыйан, Аан дойду хараҕын Аралыччы көстөр гына Аһаҕастык саҕалыаҕыҥ! Күннүк Уурастыырап

көнө диэнтэн атаах. Суланньа арылыччы көрбүт эрдээх саһархай харахтара …… абылаҥ кэрэ көнөкөөн сотолоро, турбут-олорбут сыыдам көрүҥэ, бу кубархайдыҥы хааннаах, хара харахтаах, оһуор-бичик киэргэллээх таҥастаах кэрэ дьахтары үтүрүйэн кэбистэ. Н. Абыйчанин

мичилий 1 диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Эн бүгүн уон аҕыс сааскын туолаҕын — үөрүөх, мичилиҥниэх тустааххын! Н. Габышев
Д у н яша киэҥ төгүрүк харахтарынан ыраасыраас тык мичилиҥнээн, баһыыбалыырдыы Аржаков диэки арылыччы көрбөхтөөтө. П. Филиппов

сыһ. Үөрэ, үөрэр курдук, өрө көтөҕүллэн. ☉ Радостно, приподнято
«Бу баарбыт!» — Тогойкин үөрүүлээхтик үөгүлүү түһээт, дьону холур соҕустук силэйтэлээн тиийэн суруктары харбаан ылла. Амма Аччыгыйа
Хап-хара киэҥ харахтарынан, ыпырааһынан арылыччы көрөн үөрүүлээхтик күлүм аллыбыт. Н. Лугинов
Кинилэр билигин уруккутааҕар ордук көхтөөхтүк уонна үөрүүлээхтик үлэлээбиттэрин курдук үлэлии сылдьаллар. И. Данилов

үс үөстүү — үс сүүмэх буолар гына, үс сүүмэҕинэн (баттаххын, кымньыыны өр). ☉ Тремя прядями (заплести косу, плеть)
Хомпоруунускай, үс үөстүү өрүллүбүт быалаах, кэрэ уктаах кымньыыны Туллайга туттаратуттара: «Үйэҥ тухары кытаанахтык тута сырыт», — диэбитэ. И. Федосеев
Үс үөстүү өрүүлээх уһун суһуохтаах …… хап-харанан арылыччы көрбүт Татыйааһа ас астаан түбүгүрэ сырытта. В. Протодьяконов
Суһуоххун өрүн үс үөстүү Сардаҥаны таптыыр өрүс Көҥүл уутун сүүрүгүнүү Толбоннуран, дьикти дэтэ. Чэчир-72

дьүһ. туохт., поэт. Арылыччы мичилий (сырдык сэбэрэлээх, киэҥ сырдык харахтаах кыыс туһунан хоһуйан этиигэ). ☉ Улыбаться широко и радостно (о светлой, большеглазой девушке — в поэз.). Мин атас доҕорум, Мичиҥниир көмүһүм, Алардыыр наҥначаан, Артыаллаах Ааныкчаан П. Ойуунускай
Аламай маҥан күн Атылыыта буолбут Ала тыргыл харахтардаах эбит Алардыыра барахсан. Өксөкүлээх Өлөксөй
Алардыыра Мичилигим, Күлүмүрдүүр кутуккам Көмүстээҕэр күндүкэй Алтаннааҕар араҕас, Күннүк сиртэн күлүмнүүр, Күл-көмөр сыстыбатах Күлүмкириэс иэдэстээх. С. Зверев

сыһ. Чуолкайдык, ырылхайдык көстөр гына. ☉ Четко, ясно (виднеться)
Иккис хоһоон …… Лаһыгырас кумааҕыга Дьэргэйбит буочарынан Дьэрэличчи суруллубут. М. Ефимов
Күн уота дьэҥкэ тииттэр быыстарынан дьэрэличчи тыган турар. Т. Сметанин
△ Аһаҕастык, арылыччы (көр). ☉ Ясно, открыто (смотреть большими живыми глазами)
Самыырабы мутук оннунуу дьэрэличчи көрбүт хара харахтаах …… эдэрчи киһи утары көрдө. Софр. Данилов
Лэгиэнтэй атыыһыт икки чанчыктара маҥхайбыт, тор курдук төгүрүгүнэн дьэрэличчи көрбүт, аҕамсыйа барбыт саха киһитэ эбит. Н. Якутскай

1. аат. Айылҕаттан будьурхай эбэтэр анаан эриллибит баттах. ☉ Кудри (кудрявые от природы или завитые волосы)
   Кылгас кыргыылаах кыырыктыйбыт баттаҕа бытархай куударанан долгуннурбут. Амма Аччыгыйа
   Кыыс аналлаах үлэтин бүтэрэн, оҥоһуу куударата сахсараҥнаан, дьиэтин диэки сүүрдэ. П. Аввакумов
2. даҕ. суолт. Будьурхай (баттах туһунан). ☉ Кудрявый (о волосах)
   Тыраахтар тохтуурун кытта …… куудара баттахтаах эдэр уолчаан ыстанан түстэ. П. Егоров
   Куудара баттахтаах, арылыччы көрбүт халлаан күөҕэ харахтаах эмчити Галина Ивановна диэн ыҥыраллар. П. Аввакумов

аат. Угаайылаах, албастаах өй; кэтэх санаа. ☉ Изворотливый, хитрый ум; задняя мысль
Ити кийиитин оҕуругун, өйө-санаата дьээбэтин, мыытаратын көр! Н. Лугинов
Баайдар оҕуруктарыгар киллэрбиттэрэ, кинилэр иннилэригэр тугу барытын оҥорорго бэлэм дьон быһыылара арылыччы көстөр. Эрилик Эристиин
Тукаам, суобаһым таарылынна, ити Малаанньа оҕурук бөҕөлөөх хотун. М. Попов
♦ Ап- (уот) оҕурук фольк. — уотунан уһуурар, аптаах оҕуур. ☉ Волшебный аркан (напр., пальма или волшебные путы), обдающий огнём
Хаҥас илиитинэн Хара дьиэрэҥкэй Уот оҕурук батаһы Сулбу тардан ылла, Айыы киһитин Охсон имитэн Илдьэ барда. Ньургун Боотур
Уот оҕурук ап-чарай быатыгар Лэчигирэччи тиһэн, Түп гынар түптүрүгэр түһэрэрэ. П. Ойуунускай
Халлаан төлө түһэрэ Биир эрэ кэрдиис хаалла! Ап-оҕурук быаларын Ыксаан ыытан кэбиспиттэрэ. П. Ядрихинскай

сыһ. Ырылхайдык, чуолкайдык көстөр гына. ☉ Отчётливо, чётко
Сабыс-саҥа дьоҕус атах суола киэҥ-киэҥник эриличчи үктэнэн бара турда. Болот Боотур
Уол эркиҥҥэ токур-бакыр, эрийэ-буруйа сурааһыннары эриличчи тардыталаата. ААС
◊ Эриличчи көр — киэҥ хараххынан аһаҕастык, арылыччы көр. ☉ Смотреть большими, широко открытыми глазами
Өндүрэй Бочуурап арбаҕар куударалаах баттахтаах, эриличчи көрбүт киэҥ харахтаах, саар тэгил уҥуохтаах. В. Протодьяконов
Киэҥник эриличчи көрбүт аҕамсыйа барбыт киппэ көрүҥнээх киһи мунньаҕы салайан ыыта олордо. И. Сысолятин
Мохсоҕол туох да буолбатаҕын курдук, ып-ыраас харахтарынан эриличчи көрөр. АИА-А КБ
△ Хараххын быччат, быччаччы көр. ☉ Смотреть выпученными глазами
Дьэбирдик эриличчи көрбүт харахтаах хара бараан киһи уолга хара маҥнайгыттан тоҥуйдук сыһыаннаспыта. П. Аввакумов
Оҕонньорбут биһиги диэки сүр баҕайытык эриличчи көрбүтэ. Р. Кулаковскай
Кыыһыран эриличчи көрбүт эдэр киһи охсуохха айылаах бабыгыраабыта. «Чолбон»