моһуоктаа диэнтэн холб. туһ. Баҕар, сарсын ити дьоннорго туспа санаа киириэ, бостуой моһуоктаһа сылдьыахтара. А. Софронов
Оҕолору кытта моһуоктаһа сылдьаайаҕын, баай-тот оҕолор тобулута сынньан кэбиһиэхтэрэ. Суорун Омоллоон

тооппоор (тойон) аһыҥа көр аһыҥа
Баайдары тото аһаабыт тооппоор аһыҥкалартан атыннык көрбөппүн. Болот Боотур
Эрбэһин быыһыгар тооппоор аһыҥа …… сырдыргыы тыаһыыр. В. Протодьяконов

аат. Баай-тот, асүөл дэлэгэйэ; чалбараҥ, малааһын. ☉ Изобилие продуктов питания; чрезмерно обильное угощение
Халыҥ хаһанан харчы кэбиһэр, Суон саалынан мохсуо кэбиһэр, Айгы-буйгу аан чалбараҥ диэн Бу аата буолбат дуо! Өксөкүлээх Өлөксөй

сыһ.
1. Олохсуйбут сиэргэ-майгыга сөп түбэспэттик, сүөргүтүк. ☉ Непристойно, нетактично
«Манна тоҕо сырыттыҥ?» — диэн толоостук ыйытар дууһа буоллум. Амма Аччыгыйа
[Саһааннаах уонна Уулаах] урут баай-тот буолбатах туһунан үгэргэһэн толоостук этиһэ турдулар. Эрилик Эристиин
Ийэбэр толоостук сыһыаннаспыппын хайдах бырастыы гыннарыам баарай? ПИМ ДьТ
2. Холустук, сэрэҕэ суохтук. ☉ Неуклюже, неумело
Толоостук оонньоомо, доҕор, дэҥ, араас буола сылдьыа. Н. Заболоцкай

аат. Баай-дуол харчынан ааҕыллыыта, харчынан баай-дуол. ☉ Денежные средства, финансы
Кэбиһиилээх оту үп-харчы, баай-тот түһэ буоллаҕа диэн үөрбүтэ. Күннүк Уурастыырап
Дьэ, доҕоор, баһыыбата тут. Бу үтүө кэһиигин бэйэҥ үллэрэн кулу эрэ. Хайабытын даҕаны баттаабатаххына, хардатын үбүнэн-харчынан бэлэхтиэм. Суорун Омоллоон
Бииктэр үөрэнэ сырыттаҕына, аҕата үбү-харчыны харыстаабатаҕа. Л. Попов

I
хончоҥноо I диэнтэн холб. туһ. Баай-тот бөҕө этилэр: хороҕор муостаахтара хонуухонуу аайы хончоҥноһоллоро, сыспай сиэллээхтэрэ сыһыы-сыһыы аайы сырсаллара. Далан
[Албан:] Чэ, холобур, эһиэхэ — Бүлүүгэ үгүс сүүнэкэй күөллэр бааллар. Кус-хаас диэн бэйэкээннээх хончоҥнос дойдута. «ХС»
II
даҕ. Кыйма курдук эриллэ хамсыыр (үөнү этэргэ). ☉ Копошущийся (о множестве мелких насекомых). Хоҥчоҥнос үөн

туохт. Сонноох буол; сонно кэт. ☉ Иметь пальто; быть одетым в пальто
Чурумчуку бэйэтэ Чубуку бэргэһэлэннэ, Тугут истээх соннонно. Эллэй
Ардыгар Ботуруускай улуус кинээһин оҕото аатыран, саһыл истээх сукуна соннонон сылдьар. М. Доҕордуурап
[Ыстапаанньыйа:] Ынаҕым тириитэ сарыыланара буоллар соннонуом этэ. Күндэ
♦ Кылгас соннон көр кылгас
«Бу саллар сааһым тухары ытыс буортан матаммын, кылгас сонноннум», — Хаппыт Дьарааһын сонун тэллэҕин убахтаата. М. Доҕордуурап. Уһун соннон — байан-тайан олор, баай буол. ☉ Разбогатеть (букв. иметь длинное пальто)
Былыр Баттал баарына Уордаах кулуба, Баай-тот эрэ Уһун сонноноро, Саһыл саҕаланара. П. Тобуруокап
Мин сордоох хара көлөһүммүн балыйан уһун соннонуоххут суоҕа. М. Доҕордуурап
Төһө да үлэһит, хоһуун буоллар, уһаантэнийэн барбатаҕа, уһун сонноммотоҕо. «ХС»

даҕ.
1. Мөлтөх, чаҕылхайа суох, барбах сырдыыр. ☉ Тусклый, слабый, неяркий
Балаҕан симик уота Умуллан эрэрэ. Эллэй
Лаампа симик уотугар Элбэх оҕо тэтэрээтин Тыйыс хоту дойдуга Эн бэрэбиэркэлээтиҥ. И. Гоголев
Киирбит күн симик саһарҕата мырааны, Чочур мыраан чочумааһын үрдүнэн кытарымтыйар. Н. Габышев
Чаҕылхай уот киһи хараҕын сылатар, оттон симик уот киһини уоскутар, сырдык ыраны, кэрэ кэскили санатар. И. Данилов
2. Иһиллэр-иһиллибэт курдук кыра, дорҕооно суох. ☉ Негромкий, тихий, слабый (о звуке, голосе)
«Чэ, кини бардын», — диэтэ Иванов симик куолаһынан. Амма Аччыгыйа
Ааны ким эрэ сэрэнэн тоҥсуйда. Тоҥсуйара симигиттэн сэрэйдэххэ, баай-тот киһи буолбатах быһыылаах. И. Гоголев
Кэнники паартаттан биир оҕо «дорообо» диир симик саҥата иһилиннэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
3. көсп. Килбик, сэмэй. ☉ Застенчивый, робкий, скромный
Килбик, симик бастакы таптал Бу дьону тыаҕа таһаарар. С. Данилов
Туоскун урут симик, саҥата суох, куруутун кэмчиэрийэн халты көрө сылдьар кыра, хара уол этэ. Н. Лугинов
Сахалар, мин билэрбинэн, бэйэлэрэ сүрдээх симик айылҕалаах дьон. В. Яковлев

1. даҕ., кэпс. Тот (дэлэй астаах-таҥастаах) буолан бардам, баламат майгылаах (ордук оҕоҕо тут-лар). ☉ Дерзкий, наглый от пресыщенности жизнью
   Оҕолорум сордоохтор …… Тоттук оҕолортон Тобулута сынньыллан сордонуохтара. Өксөкүлээх Өлөксөй
   [Хачыгырга] тоттук уол ыстанан кэлэн, баттаҕар түстэ. Эрилик Эристиин
   Баһыкка Ньургуһуну Сэрбэкэ кинээс тоттук уолугар Мардьааһайга сыыттыыр. Т. Сметанин
2. аат суолт. Баай-тот олохтонон тугу да туохха да холообот бардам киһи. ☉ Сытый, дерзкий человек
   Бардам бааралаата, Тоттук тоҕуоруйда. С. Зверев
   Аччыкка бары ас амтаннаах, Тоттукка тоҥ хаһа да сымсах. Айталын
3. сыһыат суолт., кэпс. Кыһалҕаны билбэккэ, аччыктаабакка. ☉ Безбедно, сытно
   Аны кыыл баар буолан, тоттук олоробут. А. Софронов
   «Аартыктар» сүөһү аһылыгар тутайбатахтара, тоттук, эмистик туораабыттара. Э. Соколов
   Дохуоттарын таһыгар элбэх таба сүөһүнү ииттэн, айахтарыгар баҕас тоттук олороллоро. «Чолбон»

прил. 1. (роскошный) баай-та-лым, баай-мааны; пышный наряд баай-маа-ны таҥас; 2. көп, хойуу, үскэм; пышная причёска көп баттах; 3. (напыщенный) наһаа киэргэтиилээх; пышная речь наһаа киэргэтиилээх этии.