Якутские буквы:

Якутский → Русский

барча

I уст. мелкая толчёная рыба.
II парча || парчовый; барча таҥас одежда из парчи, парчовая одежда.

Якутский → Английский

барча

n. brocade [<Russ. парча ]

Якутский → Якутский

барча

I
аат. Туох эмэ үрүт үрдүгэр харталаһан чөмөхтөспүтэ (хол., көмүөл мууһа). Что-л. собранное, сбившееся грудой, в кучу (напр., о льдинах при ледоходе)
Аллара бараммат баһаам элбэх барча буолбут муустарын барылаччы кыйдаан, Бүлүү эбэ хаһан да тохтуо, уоскуйуо суох айылаахтык таҥнары устан дьулуруйа сытта. П. Филиппов
Үөһэттэн көрдөххө, котлован иһэ барча курдук техника уйата этэ: араас носуостар, мотуордар, компрессордар, буровой станоктар, көтөҕөр кырааннар, экскаватордар, тыраахтардар онтон да атыттар. В. Яковлев
тюрк. парча
II
аат., эргэр. Буһаран баран хатарыллыбыт кыра балык үлтү мэлиллибитэ. Якутская национальная еда: вареную мелкую рыбу вялят или коптят, затем растирают в порошок для последующего хранения
Быйыл баҕас кыһыны туоруур барчаны хаһааныыһыктар. И. Гоголев
Онно киирбит күөнэҕи ситэ буһарбакка эрэ күн уотугар хатардахха, барча диэн үлтүрүйэ сылдьар үтүө ас буолара. Багдарыын Сүлбэ
Быллай диэн былдьыры эмээхсинниин күнү быһа собо үөлэртэн, барча оҥорортон соло булбаттар. «ХС». Тэҥн. буорса
Кумах барча – кумах курдук үлтү мэлиллибит барча. Рассыпчатая (как песок) сушеная мелкая рыба. «Чааччахаан сыатын хайаан хотон сиэххитий? Кумах барча сүгэ барыам», – диэбит Моҕус. Саха фольк.
III
аат., эргэр.
1. Көмүс сабынан ойуулаан хатыйа өрүллүбүт килбэчигэс чиҥ солко таҥас. Парча
Барчаттан тигиллибит былааччыйа. — Сибииргэ уонна ордук чуолаан Дьокуускай уобаласка сулууспалыыр дьон кыһыл көмүс эбэтэр үрүҥ көмүс барча хадьааһыннаах баархат таҥаһы таҥналлар. ИОВ ЯК
Эн туохтан бу маннык санааҕын санньыттыҥ? Эргэрдэ дуу кафтаныҥ барчата, хаймыыта? Аччаата дуу харчылаах-үптээх хааһынаҥ? М. Лермонтов (тылб.)
2. көсп. Туох эмэ килбэчийэн көстөр сардаҥата (хол., күн тахсыыта). Золотистые лучи чего-л. (напр., о восходе солнца)
Арай көмүс барча тохтубутунуу түгэҕэр халлаан сулустара чаҕылыһа умайаллара. Болот Боотур
Баай хара тыабыт барахсан Курустаал барчаны бүрүммүт. Сотору үрүҥ күн тахсан, Сүтүөҕэ бу дьикти дьүһүммүт. Баал Хабырыыс
Кини дьиэтиттэн тахсарбар бөһүөлэк саҥа тутууларын сырдык эркиннэригэр арҕаалаабыт күн барча күлүмүнэн дьиримниирэ. БИ СТ


Еще переводы:

парча

парча (Русский → Якутский)

ж. барча (үрүҥ, кыһыл көмүс саптаах өрүллүбүт солко тангас).

буорса

буорса (Якутский → Якутский)

аат. Үлтү мэлиллибит хаппыт балык. Измельченная в муку сушеная рыба. Балаҕан үрдүгэр буорса тохто сытар үһү (тааб.: сулустар). Тэҥн. барча II, кумах барча

улгухта

улгухта (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Хатарыллыбыт тайах этэ. Сушёное, вяленое мясо (обычно сохатина)
Аһыыр аһын аата — барчата, улгухтата, үлээҥкитэ [эмиэ эбэҥкилии]. «ХС»

аҕараан

аҕараан (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Буспут балык булкаастаах тар (былыргы саха аһа). Тар, заправленный вареной мелкой рыбой (пища дореволюционных бедных якутов)
Аан маҥнай Аһынүөлүн Ахтан аһардахпына: Аҕарааны аһылыктаммыт, Барчанан мааныламмыт, Сыманы сымсайбыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. туркм. агаран ‘сливки верблюжьего молока’

хоргуннаа

хоргуннаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Эти, балыгы буһаран, сыатын ууллар. Вытапливать жир из говядины или рыбы
Ынах сыатын хоргуннаа. ЯРС
Миинтэн хоргунун ыл, хомуй. Снимать жирный навар с поверхности бульона
Үөһэ дагдайбыт арыытын хоргуннаан ылаллар, оттон этин хатаран барча оҥороллор. «Чолбон»

кулур

кулур (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох да булкааһыга суох, аҥаардас. Без примесей, сплошь
Ооҕуй оҕус Бадарааннаан хаамар Кута намылҕа буолла, Барча бадараан буолла, Кулур кумах буолла. Тоҥ Суорун
Үтүө сайылыгым Үүннэрбит ыччаттара Хайгыа тимир тайахтанан Хайа уҥуор барбыттара, Кулур кумааҕы кынаттанан Куораттарга көппүттэрэ. С. Васильев

күөнэх

күөнэх (Якутский → Якутский)

аат. Мундуга майгынныыр, оннооҕор кыра, сырдык дьүһүннээх күөл балыга. Мелкая озерная рыба, вид озерного гольяна
Ийэтэ күөнэх буһаран баран, кыыһын аһаппыт. Саха ост. II
Күөнэҕи ситэ буһарбакка эрэ, күн уотугар хатардахха барча диэн үлтүрүйэ сылдьар ас буолар. Амма Аччыгыйа
Уол [туутун] таһаарбытыгар балачча собо оҕолоро булкаастаах мунду, күөнэх, ону кытта биир хап-хара баҕа оҕото киирбит. Күндэ

хачымаас

хачымаас (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Дьуухала арааһа: дьуухалаттан арыый сымнаҕас гына хатарыллыбыт эбэтэр буруоҕа ыыһаммыт балык. Разновидность юколы: вяленая или копчёная на костре рыба, так называемая провесная, остающаяся после вяления эластичной, мягкой, нежной в отличие от высушенной юколы, качемас
Күһүҥҥү улахан эмис балыгы иһин, уҥуоҕун ылҕаан баран кэрдиистээн, аргыга ыйаан күн уотугар хатараллара, буруоҕа ыһаараллара. Ону Хаттыана эмээхсин хачымаас эбэтэр барча диирэ. Далан
Булумдьу күн уотугар хатарыллыбыт дьарҕаа, быйыт, муҥур балыктартан кичэйэн оҥоһуллубут таампыны, хачымааһы, дьуухаланы кытары тайах, кыыл эттэрин ыҥырдан барда. Л. Попов
ср. эвенк. хачибас ‘юкола для собак’

атыйах

атыйах (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Уу кутарга эбэтэр балыкка аналлаах намыһах туос эбэтэр мас иһит. Берестяное или деревянное лукошко, предназначенное для воды или хранения, содержания рыбы
Күөрэгэй тулуйарыттан ааһан, Олоону окумалыттан ылан, балык астыыр атыйахха «палк» гына бырахта. Т. Сметанин
Ити курдук билсэн баран дьиэлээхтэр ыалдьыттар иннилэригэр, биэс атыйахха толору кутуталаан, хоргуннаах барчаны аҕалан ууран биэрбиттэрэ. Далан
Атыйахтаах уу курдук аймаа фольк. — сирдээҕи олоҕу сатарыт, айгырат, улахан долгуйууну таһаар. В эпосе: привести в смятение, расстроить земную жизнь
Онуоха бу дойду кута курдук күөгэлдьийдэ, атыйахтаах уу курдук айманна. Ньургун Боотур
Туруу дьаҕыл дойдуну Тордуйалаах уу курдук Тоҕо кэстилэр, Аан дойдуну Атыйахтаах уу курдук Айгыратан аймаатылар. П. Ядрихинскай
[Тимир көлө] Айаннаабыт күүһүттэн Аан ийэ дойдум баара Атыйахтаах уу курдук Аймаммытынан барда. П. Ойуунускай

барчалаа

барчалаа (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Суолгар көрсөр баары барытын тыастаахтык тоҕо солоо. Ломать, крушить с шумом и треском все, что встречается на пути
Тогойкин хомурахха батары түһэ-түһэ, сыбары үлтү барчалаан, тоҥ хаптаҕаһы тоноон сиэтэ. Амма Аччыгыйа
Уот тахсан тыаны сиэн барчалаан эрэр. Суорун Омоллоон
Өр-өтөр буолбата, былыргы айан суолунан бырысыаптаах тыраахтар барчалаан кэллэ. И. Гоголев
2. көсп., кэпс. Күүскэ хамсанан харса суох үлэлээ. Работать в быстром темпе, энергично
Дарыбыанаба мас мастаан барчалыыр, көлөһүннэммит малаҕар сирэйин харытынан халты сотуталаан кэбиһэр. Л. Попов
Тимофей Нилыч тустаах үлэтигэр өрө барчалаан, ойоҕоһуттан көрдөххө, үлэни-хамнаһы сүрдээх тэтимнээхтик ыытар эрчимнээх салайааччы. П. Аввакумов
Сайынын оту бэркэ оттоон кулуһуннуур бэрт оччут киһибин, кыһынын маһы бэркэ мастаан барчалыыр киһибин. ПЭК ОНЛЯ I
II
туохт., эргэр. Буспут балыгы хатаран баран бытарытан барчата оҥор. Вялить или коптить вареную рыбу, растирая затем ее в порошок (заготавливить барчу)
Үс хонукка ол курдук тото аһаатылар, балачча балыгы үөлэн, барчалаан бэлэмнээтилэр. Амма Аччыгыйа