сыһ., кэпс. Киһи астыммат гына; быстах-остох (саҥар-иҥэр, аһаа эҥин). ☉ Для виду, кое-как, елееле (говорить, кушать и т. д.)
Ирина онуоха бастаан тоҥуйдук сыһыаннаста, өскүөрүтүн дуом-даам кэпсэттэ. Р. Баҕатаайыскай
Ол-бу туһунан дуомдаам курдук кэпсээт, уурайан хаалла. Г. Нынныров
Бытааннык дуом-даам аһыыр киһини сонно сирэр. «Чолбон»

тыаһы үт. туохт. Төтөлө суох түргэнник уонна сүһүөҕэ суохтук саҥар. ☉ Говорить быстро, без остановки, невнятно, тараторить
Кэпсэтии аанньа тахсыбата. Сүөдэр бэрт үксү дьабдьыгырыа эбит да Сыллай үөмтэлээбэтэ, быстах-остох биирдии тылы тамнааттаан биэрэ олордо. Амма Аччыгыйа
Сахаачча дьабдьыгыраабыт түргэн саҥалаах, эттээх сирэйдээх, дьэргэлдьиччи көрбүт төгүрүк харахтаах. В. Башарин. Били киһилэрэ тугу эрэ чуолкайа суох дьабдьыгыраат, уйуһуйбут атынан хоту диэки хоноһута турда. Суол т.

кыйахан диэнтэн хай
аата. Биһиэхэ даҕаны үлэһиттэр кыйаханыылара, салалтаны быстах-остох саҥараллара баар. В. Яковлев
Мин санаабар, ааптар олус бэйэтин кыйаханыыта төһөтүн да иһин сабырыйбыт, онон быһыыны-майгыны маассабай өттүттэн уонна дьиҥ-чахчы утумнаахтык быһаарсар кыаҕын былдьаппыт. В. Ленин (тылб.)
Ол эрээри мин кыйаханыым сотору ааһара: мин айаннаан, тоҥон, аччыктаан кэлбитин көрөн туран, мин кинини кырдьыгын таһаартара сатыырбыттан бэйэм кыбыстарым. Ч. Айтматов (тылб.)

сыһ. Хайдах баарынан, кырдьык тугу этэринэн, көрдөрөрүнэн. ☉ Следуя правде, правдиво, справедливо, в соответствии с истинным положением дел
Биһиэхэ даҕаны үлэһиттэр …… салалтаны быстах-остох саҥараллара баар, — Сидор Айхалов кырдьыктааҕынан малтаччы таһаарда. В. Яковлев
Мин тириэрдиэм туох баарын кырдьыктааҕынан, манна ыгыынытүүрүүнү уонна суоһурҕаныыны, куттааһыны көрүстүбүт диэн. «ХС»

аат., спорт. Спортсмен кыайыытын бэлиэтиир ахсаан кээмэйэ. ☉ Очко (в спорте)
«Очукуонан кыайда бастакы эрэсэрээттээх Николай Захаров», — судьуйа-информатор кэнники тыллара ахсым уруйдааһыҥҥа-айхаллааһыҥҥа симэлийэн хааллылар. Е. Неймохов
Баалынан кыайтаран иһэр буолан, биһиги киһибит тиэтэйэн, быстах-остох туттан очукуо биэртэлээн кэбистэ. КИС АаДЧ

туохт. Ханна эмэ үлэлээн харчыта өлөр. ☉ Зарабатывать денег на временной мелкой работе, подрабатывать где-л., халтурить
Маня быстах-остох үлэни булан харчылаһар буолбута. Т. Нутчина
Оччолорго отут солкуобай туһугар түүн баран курууска харчылаһаллара. Огдо
Урукку курдук холкутук Унньуҥнуурум уурайдаҕа, Хайа талбыт судургутук Харчылаһар аччаатаҕа. «Чолбон»

туохт. Тугу эмэ түөрт тэҥ өлүүгэ араар. ☉ Делить что-л. на четыре равные части
Оннооҕор киһи лэппиэскэни тэҥ гына чиэппэрдээбэт. Суорун Омоллоон
Төһө да кэмчи аһылыгы Мария Семёновна чиэппэрдээн, тарбыйахтарын күҥҥэ түөртэ аһатар. А. Данилов
Ол-бу быстах-остох үлэлэргэ күн аҥаардаан, чиэппэрдээн үлэлээбитэ буола-буола, наар арыгыны батан тахсара. «ХС»

иппэй-туппай оҕо - барыны бары илиитигэр ыла сылдьар, барыны бары тутан көрө сылдьар оҕо. ☉ Ребенок, который хватает все, что попадается под руку
Иппэйтуппай оҕолоох дьон кырыылааҕы куһаҕаннык уурбаттар. ПЭК СЯЯ; иппэй-туппай үлэ - быстах-остох, илииатах үлэ. ☉ Временная, мелкая работа
Даарыйа, дьиэ иһинээҕи иппэй-туппай үлэтин бүтэрээт, тэлгэһэҕэ тахсан, киэһээҥҥи салгыҥҥа сөрүүкүү, лааппы маска олордо. В. Протодьяконов
Иппэйтуппай үлэҕэ сылдьыаххынааҕар, хара ааныттан ыанньыксыт буолтуҥ быдан ордук. М. Доҕордуурап
Билигин итиччэ доруобай эдэр киһи хонуу иппэй-туппай үлэтигэр сылдьар эбит. «ХС»; иппэй-туппай үлэлээ - быстах-остох үлэни толор; кыра үлэни толорон көмө буол. ☉ Выполнять мелкие работы; помогать, пособить кому-л.
Ийэтигэр көмөлөһөн, Иппэй-туппай үлэлэһэр: Иһит сууйар, дьиэ харбыыр, Иинтэн ылан үүт астыыр. Күннүк Уурастыырап
Куоракка олордоҕуна, ыалларга илии-атах буолан, иппэй-туппай үлэлээн, ханнык эмэ харчы сыыһын өлөрөр. Ф. Софронов

1. сыһ. Онон-манан, биир-биир (баар буол, хамсаан көһүн). ☉ Там и сям, поодаль (находиться), друг за другом, по очереди (мелькать)
   Эрдиилэр одоҥ-додоҥ күөрэҥнэһэн саллырҕастылар. Амма Аччыгыйа
   Дьиэлэр бугул курдук, одоҥдодоҥ логлоһон олороллор. Н. Габышев
   Балыгынан одоҥ-додоҥ да буоллар мэҥиэ бырахпыттара. М. Доҕордуурап
2. даҕ. суолт. Быста-быста салҕанар, быстах-остох. ☉ Прерывистый, отрывистый
   Тохтоон хаала-хаала салҕанар, одоҥ-додоҥ кэпсэтиилэрин түмүктээбиттэрэ. Амма Аччыгыйа
   Омос көрдөххө, туох да сибээһэ суох одоҥ-додоҥ суруйуу курдук, ол да буоллар сүнньүн, наадалааҕын этэр. И. Никифоров
   Ол ыһыахтан одоҥ-додоҥ өйдөбүллэр хаалбыттар. БН СУ

аат.
1. Суруйан, сурукка киллэрэн, бэлиэлэри оҥоруу, туруоруу. ☉ Заметки (записки) о чем-л.
Үгүс сиргэ суруйааччы дьон-сэргэ, быһыы-майгы, олох-дьаһах тустарынан мындыр бэлиэтээһиннэри оҥортоон ааһар. Амма Аччыгыйа
Бу — поэт үлэтин туһунан ситимнээхтик кэпсиир ыстатыйа буолбатах. Бу — ааҕа олорон бэлиэтээһиннэр, быстах-остох санаалар. Софр. Данилов
Хаһыакка Монголияҕа тугу көрбүтүн-истибитин туһунан суоллааҕы бэлиэтээһиннэри суруйбута. И. Федосеев
2. Туох эмэ үчүгэйин-куһаҕанын ыйыы. ☉ Замечание (выговор)
Оҕолоор! Бүгүн эһиги үлэлээбит күөх зонаҕытын астына көрдүгүт. Биһиги көрө сылдьан туох өссө наадалааҕын этэн истибит. Онон, ити бэлиэтээһиннэри толоруохпут. Е. Макаров
Ааспыт эрэпэтииссийэни бүтүннүүтүн магнитофоҥҥа суруйан ылаллара, ол кэнниттэн лиэнтэни хас да төгүл Васильев бэйэтэ истэн бэлиэтээһиннэри оҥороро. АҮ
3. Сааскы бастакы ириэһин. ☉ Первая весенняя оттепель
Суол кытыыта, күрдьүк хаара быһыта сиэһэн, бастакы улахан бэлиэтээһин буолла. П. Филиппов