Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бэстээх

харах бэстээх (бэһэ) — ымсыы санаалаах, ымсыы майгылаах. Завистливый
Ханнык да харах бэстээх Хабыр баҕатын толорторуохпут суоҕа. Күннүк Уурастыырап
Доҕор элбэх мин тулабар. Бааллар харах бэстээхтэр. Итэҕэспин эрэ таба көрөллөр Ол үөдэттэр. «ХС»

бэстээх иҥиир

көр бэстээҕэ


Еще переводы:

бэһинньи

бэһинньи (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Балаҕан ыйа. Сентябрь
Бэһинньигэ диэри бэстээх, алынньыга диэри астаах (өс хоһ.). Бэһинньи ый баара. УАЯ А

сосновый

сосновый (Русский → Якутский)

прил. 1. бэс; сосновые шишки бэс туорахтара; 2. бэстээх, бэс; сосновый лес бэс ойуур; 3. бэһинэн оҥоһуллубут, бэс; сосновый стол бэһинэн оҥоһуллубут остуол.

хампа-солко

хампа-солко (Якутский → Якутский)

даҕ. Чээлэй күөх. Ярко-зелёный, бархатисто-зелёный
Сайын… Хатыҥ чараҥ Хампа-солко суугуна. Күннүк Уурастыырап
Харыйалаах, бэстээх чагдалар Хаҥыр-киҥир халлыгыраһан, Хампа-солко бытырыыһынан Хамсаан, айхаллыы хааллылар. Эллэй

кыырдар

кыырдар (Якутский → Якутский)

кыыр диэнтэн дьаһ
туһ. Хас ыалдьыбыт киһи ахсын, хас сүөһү өллөҕүн, хас сүтүк таҕыстаҕын ахсын барытыгар ойууну ыҥыраллара, кыырдараллара, көрүүлэнэллэрэ. Н. Якутскай
Бу киэһэ «Бэстээх» ыалыгар кыырдараары хантан эрэ удаҕан аҕалбыттар үһү. Эрилик Эристиин

тиэйилин

тиэйилин (Якутский → Якутский)

тиэй I диэнтэн атын
туһ. Бэстээх биэрэгэр диэри оҕонньорбут тэлиэгэлээх атыгар тиэйиллэммит куораттаан хааллыбыт. Амма Аччыгыйа
Биир көлөҕө эт тиэйиллибит. М. Доҕордуурап
Түөрт оҕо аһа-таҥаһа икки оҕус сыарҕатыгар чөмчөччү тиэйиллибит. Н. Босиков

бэһэл

бэһэл (Якутский → Якутский)

даҕ. Бытааннык улаатан, кыра, намыһах. Низкорослый, отставший в росте
[Бүлүү өрүс] Илин өттүнэн Симэхтээх эктэл дьахтар Бэһэл бэрдьигэһэ бэрчийбит. Саха нар. ыр. Курусуобай массыынаҕа олороммун Бэс мастаах, Бэһэл хайалаах, Бэттиэмэ оттоох «Бэстээх» эбэ хотуҥҥа Битигирэтэн тиийдим. Е. Иванова
Хотугу бэһэл мастар ортолоругар сибирскэй кедр модун кыаҕынан уонна улууканнаах кэрэтинэн ордук сөхтөрөр. «Кыым»

оттоох

оттоох (Якутский → Якутский)

даҕ. Үүнүүлээх, үчүгэйдик үүммүт оттоох (ходуһа туһунан этэргэ). Травянистый, обильно поросший травой
Мандардаах мастаах, Оһуордаах оттоох, Сибэкки симэхтээх Сир ийэ Хатын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьиэ-буо! Толуу оттоох ходуһам, Тоҕо хаама сылдьаммын, Кэлим оккун тэлгэтиэм, Кэтит иэҥҥин сэлэлиэм. И. Чаҕылҕан
Оттоох үөрэ — от тумалаах үөрэ. Похлёбка со съедобной травой (полынью-чернобыльником)
Көҕөлөҥ үөрэҕэ көҕүйбүт, Оттоох үөрэҕэ умсугуйбут, Бэстээх үөрэҕэ мэҥийбит, Бутугаһы бурулаппыт. Өксөкүлээх Өлөксөй

сэндэҥэ

сэндэҥэ (Якутский → Якутский)

даҕ. Ыраах-ыраах турар мастаах, хойуута суох (тыа). Редкий, негустой (о лесе)
Көмнөхтөрө түспүт көбүс-көнө уһун дьылыгыр тэҥкэ тиит мастардаах сэндэҥэ тыа сааскытыҥы ыраас, ылаа күн ордук сырдаан, дьэҥкэрэн көһүннэ. Болот Боотур
Биһиги кэпсээммит геройа итинник эҥин-арааһы эргитэ саныы-саныы, сэндэҥэ бэстээх чагда тыа устун хааман истэ. «ХС»
Сэндэҥэ мастаах бэс чагда буолан айанныырга чэпчэки. «ХС»

алынньы

алынньы (Якутский → Якутский)

эргэр., көр алтынньы
Аҕыс ыйдаах аба-дьыбар дьыл Аан бастаан аттанан кэлиитигэр Алынньы ый ол ахсын эргэтигэр Хара күлүк оҕус Хамнаан кэлбитэ. Саха нар. ыр. I
Алынньыга (диэри) астаах, бэһинньигэ бэстээх, олунньуга оттоох — тэрээһинэ суох, аһын-үөлүн хааччыммат киһи туһунан. Не имеющий запаса продуктов, сена; не умеющий правильно распределить свои запасы (о плохом, никчемном хозяине — букв. до октября пища, до сентября — сосновая заболонь, до февраля — сено).

көҕөлөҥ

көҕөлөҥ (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Үүттээх миин. Бульон с молоком. Көҕөлөҥү тото-хана истим
Көҕөлөҥ үөрэ эргэр. — тара суох сиҥэҕэ буспут от үөрэ. Похлебка из съедобных трав, приготовленная на молоке с водой
Көҕөлөҥ үөрэҕэ көҕүйбүт, Оттоох үөрэҕэ умсугуйбут, Бэстээх үөрэҕэ мэҥийбит, Бутугаһы бурулаппыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Көҕөлөҥ үөрэни, бэс бутугаһы быдан ордороллоро. Күннүк Уурастыырап
Эригэр көҕөлөҥ үөрэтин аҕалан остуолугар ууран биэрэрэ. М. Доҕордуурап. Көҕөлөҥ хааһы эргэр. — тара суох сиҥэҕэ буспут хааһы. Каша на разведенном водой молоке без добавления мороженой простокваши
Ньылба, Быллыа уолаттара дьиэлэригэр тар үөрэттэн, көҕөлөҥ хааһыттан атыны ахсааннаахтык амсайдылар ини. Болот Боотур
ср. ног. көгөлөн ‘трава, молодая трава’