валежник.

валежник; сылбах бүтэй изгородь из валежника.

1) чаща, чащоба; 2) валежник; 3) диал. шум, гвалт.

1) густые ветви (дерева); 2) валежник, бурелом; куча хвороста.

место между озером и лесом, загромождённое валежником.

I
сыт диэнтэн бэй
туһ. Буолак ортотугар сытынан кэбиһэн баран турбат. Амма Аччыгыйа
Анараа сытыахсыт тугу да эппиэттээбэккэ, ууга түспүт сылгы курдук, туох баар күүһүнэн хойуоллаҥнаан көрөн баран, дьэ кэбис, туһа суох диэбиттии, хат сытынан кэбистэ. Эрилик Эристиин
Оҥоһуллубут сымнаҕас ороҥҥо тойон тахсан дархаһыйан сытынан кэбистэ. Н. Заболоцкай
II
аат. Сыттаах сибэккилээх сиэнэр отонноох сэппэрээк, сиимэлэс. ☉ Жимолость.
ср. чулым. йадук ‘валежник’

аат. Силистэри түөрүллэн охтубут улахан мас. ☉ Корень дерева, вывороченный с землёй, бурелом
Көхсүм кыараан, ыксааммын күлүк сири былдьастым, биир охтубут тиит сыгынаҕын күлүгэр тиийэн сыттым да, утуйан хааллым. Н. Неустроев
Харах ыларын тухары уот сиэбит хаппыт тииттэрэ, күөрэ-лаҥкы түспүт титириктэр, хара хоруо буолбут чөҥөчөктөр, сыгынахтар. Далан
Ыҥыыр аттаах киһи аннынан кыайан барбат гына токур тииттэр, сыгынахтар баар буолаллар. Эрилик Эристиин
ср. ДТС йых, кирг. жых ‘валить, свалить, разрушать’, алт. дьыгын ‘срубленное дерево, валежник; затор (льда)’

аат.
1. Уу аҕалан муспут маһа (өрүс, күөл кытыытыгар). ☉ Нагромождение плавника, сваленные друг на друга деревья, валежник (по берегам рек, озер)
Тэҥкэ хара тыа тэлгэһэлээх, Даркы хара тыа даллаах [тыа иччитэ]. П. Ойуунускай
Адаархай даркылаах, хара муҥурааттардаах, хаппыт үөттэрдээх үрүйэ сирдэр бардар барамматтар. Болот Боотур
Урукку мас сылбах даркылаах өрүһү Тургутан үрдүгэр бириистэн астыбыт. С. Васильев
2. Мээнэ, ыһыллаҕастык быраҕыллыбыт бөх-сах. ☉ Отбросы, мусор, беспорядочно разбросанные непригодные вещи
Дьиэ таһа барыта даркы курдук кэнсиэрбэ бааҥката этэ. Н. Габышев
Арай тиит төрдүгэр кус, куобах, туртас, балык уҥуохтарын даркыта эрэ кубарыччы хатан сыталлар. «ББ»
п.-монг. дархи

I
аат.
1.
аабы диэн курдук. Күөрэ-лаҥкы түспүт сис тыа тараҕай оройуттан сэппэрээк талахтаах аабылаан үрүйэ орҕочуйан киирэр. Амма Аччыгыйа
Тулата бүтүннүү хатыҥ аабылаан, ыттарын саҥата субу маргыйар, от-мас барчаланан отой туох да көстүбэт. В. Яковлев
[Дьампа үрэҕэ] Аҕыс уон аҕыс Аабылаан айаанынан аартыктанан, Анаан-минээн аат ааттаан Аарыгыран киирэр эбит. П. Ядрихинскай
2. Маардаах, дүөдэлээх, дулҕа сиэлэ отунан, сэппэрээгинэн саба үүммүт хотоол сир. ☉ Болотистое пологое место, заросшее кустарником, ложбина
Сис түбэтигэр Дьэбэрэлээх диэн аабылаан хоту булуҥар баар Токуукай Баанньа олоҕор тиийиэхтээх. Болот Боотур. Тэҥн аабы
3. Киһи кыайан хаампат сылбахтаах, сыҥнаах симилэх ойуур. ☉ Непроходимая чащоба, валежник
Ыт мунна баппат ыккыйдарын, Атахтаах хаампатах аабылааннарын Барытын туораатыбыт. С. Зверев
Тайҕа тыатыгар, Аабылаан сиһигэр Адьырҕа эһэтэ алыстаабыт. Нор. ырыаһ. Хараҥа аабылаан сиһик ойууру кытыытынан сэтиэнэхтээх үрүйэ баһыгар киирэн иһэн Бурхалей халдьаайы быарыттан таҥнары өкөччү үүммүт суон тиит анныгар оҥойор иини көрөн, чугус гына түһэн, одуулаан турда. Эрилик Эристиин
♦ Алааһы бараан, аабылааҥҥа тиийдэ фольк. — дойду сир баранна, үрэх баһа саҕаланна (айыы бухатыырын айана муҥура суох ырааҕын, эрэйдээҕин этэр олоҥхо көһөр олуга). ☉ Кончилась равнинная аласная земля (исконное место обитания якутов-скотоводов), началась дикая глухомань (фольк. формула, говорящая о необычайной дальности, трудности и опасности пути богатыря, защитника племени айыы)
[Үрүҥ Уолан] Алааһын бараан, Аабылааныгар тиийдэ. Ньургун Боотур
Алааһы бараан Аабылааҥҥа тиийдэ, Толоону бараан Туундараҕа киирдэ. П. Ойуунускай
II
аат., кэпс. Айдаанкуйдаан, содуом. ☉ Шум-гам, гвалт, содом
Ахса-аана биллибэт Алдьархай аабылаана Манна баар буолла. П. Ойуунускай
Алдьархай аабылаана буолбут Адаарыҥнас аҕыс атахтаах Уолусханнаах уот садаҕа моҕойум! П. Ойуунускай

аат. Уу аҕалбыт маһа күөрэ-лаҥкы кыстаммыта эбэтэр оннук охтубут, киһи охторбут маһа. ☉ Нанесённый течением и скопившийся в одном месте лес, плавник; валежник
Көҥүһү туора икки кэккэ тоһоҕолуу саайталаатылар, хахыйаҕы, талаҕы, араас сылбаҕы соһон аҕала-аҕала, ол тоһоҕолор быыстарыгар хатыйа симитэлээтилэр. Амма Аччыгыйа
Туртаһы сүүрүк сылбахха сыбаабыта, туртас икки талах икки ардыгар кыбыллан хаалан баран, төбөтүн ньолбоччу быраҕан, хамсаабакка сыппыта. И. Федосеев
Куобах оллороот-боллороот ынах бүөрэ сирдэринэн, эрийэ-буруйа сүүрэр, охтон сытар маһы, сылбаҕы үрдүнэн ойуоккалыыр. Н. Заболоцкай
♦ Сылбах курдук — туох да бэрээдэгэ суох, ханна түбэһиэх. ☉ В беспорядке, свалившись куда попало
Атыттар эмиэ муостаҕа сылбах курдук сыттылар да, муннуларын тыаһа баччыгынаабытынан барда. А. Софронов
Аан аттыгар киэҥ наараҕа сүлүллүбэтэх элбэх куобах сылбах курдук кыстанан сытара. Н. Габышев
Өлбүт табалар сылбах курдук оҕуннулар. И. Данилов
◊ Сылбах бүтэй (күрүө) көр бү- тэй II
Чүөчээски аҕыйахтык хаамарын кытта сылбах күрүө барыс гына түстэ. Суорун Омоллоон
Дьэ, ити иһин бэрт өрдөөҕүттэн бүтэйдэммит буоламмыт, бүтэйбит да арааһа элбэх буолара: боотулу бүтэй, хадай бүтэй, сылбах бүтэй, быһыт бүтэй эбэтэр сиэлии бүтэй. Багдарыын Сүлбэ
Урукку сылбах бүтэйин оннугар түөрт мас остуолба бүтэйинэн эргийбиттэр. Г. Нынныров
ср. телеут. йылма аҕаш ‘дерево без ветвей’