Якутские буквы:

Якутский → Якутский

күдьүстүк

биир күдьүстүк — биир кэм, тохтообокко. Непрестанно, безостановочно, не прерываясь
Ахсыымөлтүү түспэккэ биир күдьүстүк сирилэччи үрэр күүстээх тыал кутаалар …… төлөннөрүн сиргэ нимсири охсон иһэр. Софр. Данилов
Нүөмэрдэр бэйэ-бэйэлэриттэн ситимнэһэн биир күдьүстүк сайдан барыылара — бу кэнсиэр ситиһиитэ. «Кыым»

күдьүс

даҕ.
1. Биир тэҥ; кэлимсэ. Ровный; сплошной
Ыраас күөҕүнэн ытыллар, күдьүс күөҕүнэн көҥүл холку күөгэлдьийэр. П. Тобуруокап
Хатастар үүнүүлэрэ үрдээһинин биир сүрүн төрүөтүнэн саҥа күдьүс бааһыналары оҥостубуттара буолла. «Кыым»
2. Күн тура-тура биир, салгымтыалаах. Повторяющийся изо дня в день, однообразный, скучный
Ыанньыксыт кыргыттар …… күннэтэ хатыланар күдьүс үлэттэн салгыбыттарын …… этэллэр. «ХС»
Биир күдьүс — 1) тохтообокко, биир тэҥник, быстыбаттык. Безостановочно, непрерывно, не переставая, не прекращаясь; ровно
Сипсики Силиппиэн, көрдөөх сонун диэн күлбэккэ, кутурҕаннаах сонун диэн хомойбокко, биир күдьүс симик куолаһынан наҕылыччы кэпсиирин таптыыра. Л. Попов
Кыһыл болуоссат. Дьон уһуга биллибэт субурҕата Мавзолейга устан барар. Кинилэри кытта биһиги биир күдьүс үктэһэн барабыт. П. Аввакумов
Бардар бараммат дэхси хонуу биир күдьүс нэлэһийэр. П. Филиппов; 2) биир тэҥ, салгымтыалаах. Непрерывный, монотонный; скучный, однообразный
Куорат тыаһа-ууһа улам аччаан, биир күдьүс бүтэҥи дорҕоон буолан Аянитов кэннигэр куугунуура. Софр. Данилов
Күн ахсын уларыйбат биир күдьүс олох устара. П. Филиппов
Сыарҕалар сыыгыныы, кыыкыныы биир күдьүс ырыаны ыллаабыттара. И. Федосеев. Биир күдьүс буолан — барыта биир кэлим буолан, барыта биир көстүү буолан. Как одно целое, монолит
Кини аргыһа Дьэллик ньыкыйыаҕынан ньыкыйан, бастыынкөхсүлүүн биир күдьүс буолан, хамсаабакка, нүксүллэн олорор. И. Никифоров
Кини арыычча атына диэн, сиһэ олус көнөтө бэрт этэ, моойдуун, кэтэхтиин барыта биир күдьүс буолан, …… хайыһар курдук чинэччи тарда сылдьар эбит. Н. Заболоцкай

Якутский → Русский

күдьүс

биир күдьүс а) сплошной, ровный; б) сплошь; мантан биир күдьүс бааһына отсюда начинается сплошь пашня.


Еще переводы:

дорулаччы

дорулаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Биир күдьүстүк, дорулаан (тыаһаа). Громко, сильно (дребезжать, тарахтеть)
«Дружба» эрбии дорулаччы тыаһыыр. Кини дириҥ-дириҥник дорулаччы тыынар... Н. Габышев

барылаа-күрүлээ

барылаа-күрүлээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Биир күдьүстүк, тохтообокко араастаан хоһуласпыт тыаста таһаар (хол., уу дохсун сүүрүгэ). Непрерывно громко рокотать (напр., о течении реки)
Эбэ хотун уута, атыыр үөрэ өрө сүүрэн иһэрин курдук, барылыы-күрүлүү, куугунуу-хааҕыныы ахан сытар эбит. Суорун Омоллоон
[Өрүһүм] Барылыыр-күрүлүүр, ытыллар бэйэҕин Ахтаммын мин бүгүн ырыабын ыллыыбын. Чэчир-76

бирдьигинээ

бирдьигинээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Биир күдьүстүк дырылаан, титирэстээн тыаһаа. Издавать однообразный дребезжащий звук
Матасыыкыл тыаһа өрө бирдьигинии түстэ. П. Аввакумов
Таһырдьа, тэйиччи соҕус кыра массыына тыаһа бирдьигинээн кэлэн тохтоото. «Чолбон»
Оо, бу олордоҕуна биир эмэ үөр анды кэлэн түһэн бирдьигинээн кэбиспэт ээ. В. Яковлев
Айаан тыраахтар собуоттаан тигинэттэ. Тыраахтар кыыһырбыттыы, бөтөн ыла-ыла, бирдьигинээтэ. Софр. Данилов

бирилээ

бирилээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Биир күдьүстүк «бирр» диэн эрэр курдук бүтэҥитик тыаһаа. Издавать равномерный глухой звук, гудеть
Массыына мотуорун тыаһа биир тэҥник бирилиир. ИКДь
Кырдьаҕас учууталга оҕолор саҥалара, үлэтин ахтыбыт лүөччүккэ мотуор бирилиирэ бука саамай кэрэ муусука буолуо. Н. Лугинов
Суоруна тааһа тирилээн, Сотон, мэлийэн бирилээн, Бугул саҕа үллэйбит Бурдук аһын түһэрбит. С. Васильев

дьэрдьигинээ

дьэрдьигинээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт.
1. Биир күдьүстүк кыратык илигирээн намыһах бүтэй соҕустук тыаһаа. Издавать равномерный, мелко дребезжащий глуховато-низкий звук
Хабысхараҥа, чуумпу, арай ырааҕынан тэлиэгэ дьэрдьигинээн ааһара иһиллэр. «ХС»
2
көр дьардьыгынаа II. Эмээхсин эрэйдээх эт эттиир үрдүгэр ойоҕоһун уҥуоҕа дьэрдьигинээн сытта. Саха ост. I
Көрдөхпүнэ, [илим] хотоҕоһун туостара оҕуруо курдук дьэрдьигинээн сыталлара. «ХС»

чарылас

чарылас (Якутский → Якутский)

I
чарылаа диэнтэн холб. туһ. Ийэм этэринэн, кукаакылар чарылаһан саҥардахтарына — үөрүү. «ХС»
Налыы сиргэ арай тымныы уулаах үрүйэлэр тохтообокко чарылаһаллар. В. Санги (тылб.)
II
даҕ. Биир күдьүстүк чарылыы тыаһыыр (хол., уу тыаһа). Журчащий (напр., о воде)
Ааны аһан көрдө — чалбах чарылас. Сиэн Чолбодук
Хатылыыр саҥабын хайабыт сиккиэрэ, Хатылыыр саҥабын чарылас үрүччэ. ЛБС
Ол араллаан дарбаана Улҕачаан чарылас сүүрүгэр ой дуорааныныы иһиллэр. В. Лебедев (тылб.)

барылас

барылас (Якутский → Якутский)

I
барылаа диэнтэн холб. туһ. Байҕал уута барыласпыт, Муора уута булкуспут, Тоҥмут ирбит, отут уорҕалаах Модун дьыл уларыйбыт
Саха фольк. Сэрииһиттэр тыынан сиэтэн харбатан иһэр аттара тыбыыран барыластылар. Амма Аччыгыйа
Сүүрбэччэ үөрдээх моонньоҕоттор …… мин баарбар соччо кыһамматылар быһыылаах. Чугаспар түһэн барыластылар. И. Сосин
II
даҕ.
1. Биир күдьүстүк, улаханнык харылыы тыаһыыр (хол., уу тыаһа). Производящий беспрерывный шум, рокот (напр., о воде)
Барылас долгуннар Күннэри-түүннэри Күүгэннии көттүлэр. С. Данилов
Барылас байҕалы барытын оборуох ол улуу дьаалыларга арай остуоруйа Чурумчукута чугаһаа ини. С. Федотов
Барылас балкыыр үрдүнэн кытыл чээл күөҕэ кэчигирэс истиэнэ буолан көстөр. В. Катаев (тылб.)
2. Элбэх буолан кэчигирээбит, үөмэхтэспит, ыксаласпыт, түмсүбүт. Сосредоточившиеся в одном месте (в большом количестве)
Быгылах быыһын аайы Бырылас былдьырыыт, Бадараан саҕатын аайы Барылас бараах буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бадарааҥҥа сахсаҥнас Бараах үөрэ барылас. В. Чиряев

однообразно

однообразно (Русский → Якутский)

нареч. уларыйбат биир дьүһүн-нээхтик, биир күдьүс, өрүү биирдик; однообразно рассказывать биир күдьүс кэпсээ.

ситим

ситим (Якутский → Якутский)

аат.
1. Синньигэс уһун ситии эбэтэр бирээдьинэ. Тонкая длинная волосяная или пеньковая верёвка
Ситим курдук синньигэс суолу батыһан барбыппыт. Н. Якутскай
Кэбис, түксү, эрийимэҥ, Кирдээх ситиминэн кэлгийимэҥ! С. Васильев
[Дьирээ] ситим хатар, хотоҕос оҥорор, таастыган баайар. «ХС»
2. фольк. Саха мифологиятыгар тугу баҕарар бэйэтигэр сыһыары тардан сөрөөн кэбиһэр аптаах илим. В якутской мифологии: волшебная паутина, притягивающая в свои сети и опутывающая всё что угодно
Айыы Дьураҕастай бухатыыр ап-чарай ситимигэр хам сыстан, сөрөнүллэн баран сыккырыыр тыына эрэ ордон көбүөхтүү сытар. Суорун Омоллоон
3. көсп. Ким-туох эмэ киһини (дьону) тугунан эмэ хапчайан төлөрүйбэт хабалаҕа тутуута эбэтэр өйүн-санаатын муннаран тууйуута. Полное закабаление, подчинение кого-л. чему-л.
Хараҥа холкуостаахтары кулаак ситимэр сөрөөбүтүҥ курдук, миигин сөрүөҥ суоҕа. Амма Аччыгыйа
Манна кэлбит киһи Табаарыстыба ситимнээх ситимигэр иҥнэр. Онон киһи босхолонор кыаҕа суох. Н. Якутскай
4. Туох эмэ туохтан эмэ тутуллар тутулуга, силбээһинэ, холбонуута. Связка, соединяющая что-л. с чем-л.
Сиртэн ситимэ суох, Халлаантан тардылыга суох, Абыраллаах аһылыктаах Аан ийэ дойду Бу курдук Айыллыбыт эбит. Саха фольк. Маннык сарсыардаҕа аан дойду эйигин кытта көстүбэт дьикти ситимнэринэн холбоспукка дылы буолар. А. Фёдоров
Өр эрчиллэн кини [артыыс] сарын хаптаҕайын уонна онуоха имигэс ситимнэринэн сыһыарыллыбыт илии саннын уҥуоҕун балачча ыраахха дылы …… халбарыйалларын ситиспит. ДьДьДь
Икки киһи, дьон ыккардыларыгар тугунан эмэ төрүөттэнэн олоҕурар хардарыта сыһыан, тутулук. Взаимоотношения, взаимосвязь между людьми
Маайа кэргэннэнэн да баран, кини дьонун кытары ситимин быспатаҕа. М. Ефимов
Норуоппун кытта биир эт-хаан Быстыспат ситим миэхэ баар. И. Федосеев
Киһи уопсастыбата суох, атын дьону кытта ситимэ суох тыыннаах буолбат. ДИМ
Туох эмэ ис хоһоонунан бэйэ-бэйэтиттэн тахсар курдук утума эбэтэр салҕанан иһиитэ. Цепь, вереница каких-л. взаимосвязанных элементов (напр., мыслей), являющихся продолжением друг друга
Хоноһолоро киирэн кэпсэтиилэрин ситимэ быстан хаалла. Болот Боотур
Сыыйа салҕанан, сэлэһиибит ситимэ быстыбатаҕа. Р. Баҕатаайыскай
Саша санааттан санаа ситимэр сиэттэрэн дьиэлээтэ. М. Доҕордуурап
5. Туох эмэ ыраах-ыраах баары холботолуур оҥоһук эбэтэр тутуу. Что-л., соединяющее элементы какой-л. системы, расположенные на расстоянии друг от друга
Суол кытыытынан барар төлөпүөн сибээһин ситимнэрин бысталаатыбыт. Т. Сметанин
Элэктэриичэстибэ уонна ититэр ситим тэрилтэтигэр сантехнигынан үлэҕэ ылбыттара. «Кыым»
6. Биир уопсай сыаллаах-соруктаах эбэтэр биир тэриллиилээх тэрилтэлэр холбоһуктара. Система организаций, однородных по своим задачам, или учреждений, организационно объединённых в одно целое. Бибилэтиэкэлэр ситимнэрэ. Оҕо тэрилтэлэрин киэҥ ситимнэрэ
Оскуолалар, үөрэх тэрилтэлэрин киэҥ ситимэ сайынна. «Кыым»
Биир уопсай технологическай ситиминэн үлэлиир оробуочайдарга барыларыгар үрдүк оҥорумтуолаах үлэ усулуобуйатын тэрийэргэ биһиги хас биирдиибит кыһаллыахтаах. ПА
Ооҕуй ситимэ көр ооҕуй
Ооҕуй ситимнэрэ тииттэн тииккэ тардыллыбыт көмүс антыанналыы биэтэҥнэһэллэр. Далан. Ситимин быспак- ка — тохтоон хаалбакка эрэ, биир күдьүстүк. Беспрерывно, безостановочно
Киһи өйө ситимин быспакка сайдыах тустаах. А. Сыромятникова
Уруогу ситимин быспакка ааҕыахха наада. «ББ». Дьокуускай куорат өрөспүүбүлүкэ бары оройуоннарын уонна Москваны кытта авиациянан ситимин быспакка сибээстэһэр. «Ленин с.». Ситим тыл тыл үөр. — тыллары эбэтэр этиилэри ситимнииргэ туттуллар көмө тыл. Союз, связка (служебное слово)
Саха тылыгар көмө тылларга киирэллэр көмө туохтуурдар, эбиискэлэр, дьөһүөллэр, ситим тыллар. АПС СБТЛ
Биир уустаах чилиэннэр бэйэ-бэйэлэрин кытта ситим тыл көмөтүнэн эмиэ холбоһоллор. ЧМА СТСАКҮө
Холбуу этиигэ киирэр судургу этиилэр ситим тыл уонна интонация көмөтүнэн холбоһоллор. ПНЕ СТ
ср. бур. шэжэм ‘бечёвка’, тув. сыдым ‘аркан’

однообразие

однообразие (Русский → Якутский)

с. уларыйбат биир дьүһүн, биир күдьүс быһыы, өрүү биир буолуу.