нухарый диэнтэн холб. туһ. Тэлгэһэ ырааһыйатын тулалыыр бэстэр чиргэл лабаалара таҥнары намылыһан нухарыһан таалбыттара. Софр. Данилов

дьүһ. туохт. Аһара кэтит, эттээх сирэйдэн. ☉ Иметь широкое, мясистое лицо
Икки иэдэһэ мэлгэйэн таҥнары намылыс гыннылар. А. Фёдоров
Кэтит мэлгэйбит сирэйэ аһаан кытарбыт. А. Кривошапкин (тылб.)

куоҕалдьый диэнтэн холб. туһ. Куба курдук куоҕалдьыспыт, Кыталык курдук кынталдьыспыт, …… Хотун дьахталларым Хонолдьуһан тахсаннар үҥкүүлүүллэр. П. Ойуунускай
Үрдүк үөл тииттэр нөрүһэн тураннар Үрүт чыпчаалларынан куоҕалдьыһан …… Нарын-нарыннык хамсыы Намылыһа турдулар. С. Зверев

кыбыт диэнтэн төхт
көрүҥ. [Сиилин] хайаан да дьааттаах тыллары кыбыталаан ылар буолла. Амма Аччыгыйа
Белоусов …… хайа ыттаран кэбиспит харытын баайыыта намылыһан сылдьар быаларын кыбыталаан биэрдэ. Эрилик Эристиин
Кыыл сыҥааҕын уҥуоҕар кырыылаах таас бытархайдарын кыбыталааннар, сиэрпэ оҥостоллоро. КФП БАаДИ

налый диэнтэн холб. туһ. Үрэх бүөрүн кэтэх өттө лаглаҕар лабаалаах хойуу хатыҥ мастар, хаары бүрүнэн, …… налыһан, намылыһан тураллар. В. Протодьяконов
Сибилигин ардыахха айылаах ыарахан хараҥа былыттар тииттэри үрдүлэринэн налыстылар. И. Сосин
Баараҕай бардам бай ҕаллар Чуумпуран налыһаллар. П. Тулааһынап

даҕ. Намыһах эрээри хойуу намылыспыт лабаалаах. ☉ Низкий, приземистый, с раскидистыми густыми ветвями
Наҥнаҕар бэстэр хойуу төбөлөрүн күн уота алтан өҥүнэн дуйдаан кылабачыппыт. Л. Попов
Туорахтаах отонунан Тула өттүн симэммит Налыр намчы лабаалаах наҥнаҕар талахтар. С. Васильев

даҕ. Оҕуруонан тигиллибит, оҕуруо киэргэллээх. ☉ Расшитый, украшенный бисером
Ампаарга мааны быыһык саҕынньахтар, сукуна соннор, оһуордаах, оҕуруолаах этэрбэстэр намылыһан тураллар. Амма Аччыгыйа
Бу кыыс [Арыына] мааныта кыайда, оҕуруолаах этэрбэстээх ээ, ол гынан баран киниэхэ өссө сиэдэрэй наада. Суорун Омоллоон
Кыыс оһуордаах, оҕуруолаах кырса тыһа суорҕанын сэҥийэтигэр диэри саба тардыммыт этэ. Л. Попов

аат. Үрүҥ сибэккилээх, хара хабаххай амтаннаах отоннордоох үөттүҥү үүнээйи. ☉ Черёмуха
Хата, харастаан сии барабыт дуо? Оҥкучах үрэххэ харас да харас, хап-хара буола буспут. В. Миронов
Харас сэбирдэҕэ хааҥҥа уонна ииккэ саахар ахсаанын күүскэ аҕыйатар. МАА ССКОЭҮү
Харас лабаатын ахсыттан тииҥ хараҕын курдук хара кылабачыгас отонноро чөмөх-чөмөх таҥнары намылыһан турбуттара. В. Санги (тылб.)

аат.
1.
көр ардьа. Ким илиминэн, ким ардьааҕынан, ким туунан, ким баттыыр маһынан балыктаан аһыыр. Н. Якутскай
Эн ардьааххын көрбөтөҕүм диир буолбаат?! Тоҕо сүргүнүй, доҕоор, бу киһи! Р. Баҕатаайыскай
2. эргэр. Синньигэс мастарынан оҥоһуллубут оһох иннинэн үөһэ турар долбуур. ☉ Решетчатая полка перед камельком
Онтон ыксаан син долбууртан салҕанан үөһэ ардьаахха анньыллыбыт хаптаһын үрдүгэр хачыгырайан тахсан сыттым. Н. Неустроев
Туран, маһын ардьаах үрдүгэр туора уурда. Тумарча
Үөһэ ардьаахха иилиллэ быраҕыллыбыт араас таҥастар намылыһаллар. «ХС». Тэҥн. кирээдэ, кирээккэ

I
кыҥкынаа диэнтэн холб. туһ. Көрбүккүт дуо, истибиккит дуо …… Былыр-былыргыттан саха сириниин Бырастыылаһан кыталыктар барахсаттар Дьикти кырыымпалыы кыҥкынаһан Дьиэлэр үрдүлэринэн ааһалларын? Эллэй
II
даҕ. Кыҥкынаан иһиллэр, синньигэс (куолас, тыас). ☉ Тонкий, звонкий (голос, звук)
Кынтаҕар быһыылаах, Кыҥкынас ырыалаах Кылбаа маҥан дьүһүннээх Тыһы кыталык кыыл буоланнар, Таҥнары дайан Намылыһан түһэллэр. Күннүк Уурастыырап
Бииктэр санаатыгар лыҥкынас дорҕооннор, кыҥкынас кылыһахтар чыычаах буолан көтөр, сибэкки буолан ыһыллар курдуктар. Л. Попов
Онуоха үөһэттэн, үрдүктэн Олус да үчүгэй, нап-намыын Кырыымпа кылларын этитэн Кыҥкынас ырыа сатыылыыр. С. Дадаскинов