Якутские буквы:

Якутский → Русский

ньолоҕор

удлинённый, длинный (о лице); ньолоҕор сирэйдээх длиннолицый.

ньолох

ньолох гын = однокр. а) неожиданно, вдруг поднять вверх удлинённое лицо; б) сделать знак, указать куда-л. голевой (о человеке с удлинённым лицом).

Якутский → Якутский

ньолоҕор

даҕ. Уһаан, томтойон көстөр (хол., киһи сирэйэ). ☉ Длинный, вытянутый (о лице человека)
Убайдара Мэхээлэ көбүс-көнө уҥуохтаах, …… бытыга суох уһун ньолоҕор сирэйдээх, алта уонча саастаах киһи. Амма Аччыгыйа
Уһун муруннаах, киэҥ кылар харахтаах, ньолоҕор сирэйдээх …… киһи кинилэри соччо сөбүлээбэтэх курдук иэдэс биэрэн көрүстэ. Н. Якутскай
Салбааныкы Сүөдэр баттаҕа намылыйан, уһун ньолоҕор сирэйин олоотоон туттан кинээс диэки хайыһан баран, сүгүрүйэн тоҥхох гынна. М. Доҕордуурап. Тэҥн. ньөлөгөр

ньолох

аат., түөлбэ. Куобах оҕото, кыра куобах. ☉ Зайчонок, малорослый заяц. Бастакы күммүтүгэр тыа тумсугар сылдьар ньолохторго түбэстибит

ньолох гын

ньолой диэнтэн көстө түһүү. Эмискэ Сэллик атыыһыт хараара чартыстыбыт, уолбут омуртаах уҥуох-тирии сирэйэ ньолох гынна. Н. Лугинов
Оҕонньор соһуйан ньолох гынна. Тумарча
Уулаах …… Дьаҕалыыр суол төрдүн диэки ньолох гынан көрөн кэбистэ. Эрилик Эристиин

ньору-ньолоҕор

даҕ. Ньолойон, уһаан көстөр (хол., сылгы төбөтө). ☉ Длинный, вытянутый (напр., о лошадиной морде)
Кымньыылыах өттүнэн түспүт хара сиэллээх, сып курдук сыыйыллаҕас уһун кутуруктаах, чөрүчөрөгөр кулгаахтаах, ньору-ньолоҕор төбөлөөх тураҕас ат эбит. Р. Кулаковскай

Еще переводы:

олоҕор

олоҕор (Якутский → Якутский)

даҕ. Уһун ньолоҕор, эттээх сирэйдээх, тэллэҕэр уостаах. ☉ Имеющий длинное мясистое лицо и обвислые губы. Улахан олоҕор киһи олорор эбит
ср. монг. олигар ‘косоглазый’

бытыктан

бытыктан (Якутский → Якутский)

туохт. Бытыктаах буол, бытыккын үүннэр. ☉ Иметь, отрастить усы, бороду
[Владимир Афанасьевиһы] «Наһаа эдэрэ бэрт буолан, бытыктана сатыыр быһыылаах», — диэн испэр быһаарабын. С. Руфов
«Биһиги омурҕанныы таҕыстыбыт», — диэн ааста уһун ньолоҕор сирэйдээх, тор курдук бытыктанан эрэр Сарапыын Харайдаанап. Р. Кулаковскай

молооруччу

молооруччу (Якутский → Якутский)

с ы һ. Молойбут курдук (сирэй туһунан этэргэ). ☉ Так, чтобы стало гладким, полным, выпуклым (о лице)
Күн уота сиэн, суорат, сүөгэй иһэн, молооруччу уойан хаалбыккын. В. Гольдеров
[ Пураама] …… салгыҥҥа молооруччу сиэппит уһун ньолоҕор сирэйдээх. С. Курилов (тылб.)

оллой

оллой (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Ньолоҕор халыҥ эттээх сирэйдээх, иннин диэки орбойо сылдьар уостаах буол. ☉ Иметь длинное лицо с вытянутыми толстыми губами
[Сүөдэр Кынчаайаптыын] Оллойбут уостарыттан уурастылар, Сыллайбыт сымыһахтарыттан сылластылар. С. Васильев

кугастыҥы

кугастыҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Кугас соҕус, кугаска маарынныыр. ☉ Рыжеватый
[А.И. Софронов] кубаҕайдыҥы ньолоҕор сирэйигэр субуруйбут уһун муннун аннынан кугастыҥы бытыктаах, сайгыччы көрбүт сырдык харахтаах. Амма Аччыгыйа
[Кыыс] самыытыгар тиийэ түспүт хойуу кугастыҥы суһуоҕа хардыытын ахсын икки биилигэр эйэҥэлии охсулунна. Л. Попов
Күрэҥсийэн эрэр кугастыҥы бытыга кырыаран хаалбыт. Н. Якутскай

ньөлөгөр

ньөлөгөр (Якутский → Якутский)

даҕ. Аллараа өттүнэн уһаан, томтойон көстөр (хол., киһи сирэйэ). ☉ Длинный, продолговатый, с вытянутой и слегка выступающей нижней частью (напр., о лице человека)
«Биһиги омурҕанныы таҕыстыбыт», — диэн ааста уһун ньөлөгөр сирэйдээх, тор курдук бытыктанан эрэр Сарапыын Харайдаанап. Р. Кулаковскай
[Николай Николаевич] дьүһүннүүн нуучча-саха икки ардынан уһун ньөлөгөр сирэйдээҕэ, туртаҕардыҥы харахтааҕа, уһун синньигэс муруннааҕа. «ХС». Тэҥн. ньолоҕор

олой

олой (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Уһун ньолоҕор сирэйдээх буолан көһүн. ☉ Выделяться своим удлинённым лицом, выражающим тупое недоумение
Уот Хойостоон муус маҥан бытыктаах, олойбут уһун сирэйдээх, дьалларыттыбыт улахан кулгаахтаах хатыҥыр оҕонньор. Амма Аччыгыйа
Улар массыына ыкса кэлиэҕэр диэри кыһаммат, муодарҕаан олойон олорор буолар. Далан
Сүрэҕэ суохтуҥу да буоллар кыайыылаах үлэһит, көркүлүү курдук саҥалаах, өрө олойон олорон төрүт тыыммакка эрэ чабырҕахтаан ыртаҥныыр. А. Фёдоров
ср. монг. олий ‘становиться косоглазым’

чөрү-

чөрү- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, чө- диэнтэн саҕаланар олохторго сыстар: чөрү-чөрбөҕөр, чөрү-чөнөҕөр. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на чө-: чөрү-чөрбөҕөр ‘совершенно острый, заострённый’, чөрү-чөнөҕөр ‘совершенно прямой, с откинутой назад головой’. Учууталбыт — чөрү-чөнөҕөр эдэр киһи
□ Чөрү-чөрбөҕөр кулгаахтаах, ньору-ньолоҕор төбөлөөх тураҕас ат эбит. Р. Кулаковскай

тараҕайдан

тараҕайдан (Якутский → Якутский)

  1. Баттаҕа суох, киччэкэй буол. ☉ Становиться лысым, лысеть
    Сүүһүн үрдүнэн тараҕайданан эрэр буолан, ньолоҕор маҥан сирэйэ ордук уһаан көстүбүт киһи бэрт бытааннык төбөтүн өндөтөн көрдө. Амма Аччыгыйа
    Куриль хайыы-үйэ баттаҕа маҥхайбыт, оройугар тараҕайданан эрэр. С. Курилов (тылб.)
    2
    тараҕайдаа диэн курдук. Ханан да тараҕайдаммакка, араас астар өлгөм уктарынан өрөһөлүү куудараланан турар кирээдэлэрин быыстарынан сырыттыбыт. Амма Аччыгыйа
    Быйыл бэл урукку өттүгэр саһара тараҕайданар кырдал кытта күп-күөҕүнэн чэлгийбит. Е. Неймохов
    Онон-манан тараҕайданан көстөр сыгынньах иэдэстээх бырааны дьон Эриэн Хайа диэн бэргэнник ааттаабыттар. Сэмээр Баһылай
торумтуй

торумтуй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кыратык хараар эбэтэр олус биллэр гына үүн, оннук көһүн (бытык туһунан). ☉ Слегка чернеть, едва пробиваться (об усиках)
Торумтуйбут бытыктаах, ноҥсоллубут быһыылаах, дорҕоонноох куоластаах, тойонноохой доҕоччугум. ПЭК ОНЛЯ I
Турар дьүһүнэ Ньолоҕор ньуурдаах, Токурукай атахтаах, Торумтуйар бытыктаах. А. Софронов
Тихон Павлов үөһээ уоһугар торумтуйбут хара бытыктаах. А. Бэрияк
2. Күлүгүр, нэһиилэ биллэр буол (хол., хайа). ☉ Слегка темнеть, быть едва заметным (напр., о горе)
Өрүс нөҥүө өттүнээҕи буор хайалар …… күөх торҕо дьураа буолан торумтуйаллар эрэ. Н. Якутскай
[Оҕонньор] Тохсунньуга дьоҕойон Торумтуйа кырыарар. М. Тимофеев