Якутские буквы:

Якутский → Русский

оботтоохтук

нареч. ненасытно, жадно, алчно.

оботтоох

ненасытный, жадный, алчный; ср. иҥсэлээх.

Якутский → Якутский

оботтоохтук

сыһ.
1. Иҥсэлээхтик, өрүһүспүттүү (хол., аһаа). ☉ Жадно, алчно, ненасытно (напр., есть, пить)
Кумаардар оботтоохтук саба түһэн сүгүннээбэттэр. П. Аввакумов
Кини хоп-хойуу бөлөнөҕү оботтоохтук сыпсырыйбыта. ДВЛ МК
2. көсп. Ымсыырбыт курдук, ымсыырбыттыы (хол., көр). ☉ С жадностью, страстно (напр., смотреть)
Мөһөөччүгүн диэки сымнаҕастык уонна оботтоохтук көрүтэлээн ылар. И. Гоголев
Таһыттан киирбит киһи харахтара оботтоохтук килбэчиһэн ыллылар. А. Фёдоров

оботтоох

даҕ.
1. Аһара иҥсэлээх, туохха да топпот. ☉ Ненасытный, алчный
Дьон оботтоох баҕа санаатын муҥур уһуга көстүбэт. «Кыым»
Саранча аһара оботтоох. ББЕ З
2. көсп. Дьулаан, оннук көрүҥнээх. ☉ Грозный, страшный, имеющий такой вид
Удаҕан оботтоох сүллүгэһэ Хоолдьугунан тосту ыстанан Тулламай угун эрэ Тутан хаалла. П. Ядрихинскай
Оботтоох аһыыларын килэҥнэтэн, тиистэрин лаһырҕаппахтаабыт. Болот Боотур
Намыын [киһи аата] маһы хаамтарбат эрэ уус буолан, сүгэтэ сытыы, оботтоох. Ф. Постников
3. көсп. Бэйэтигэр тардар күүстээх (хол., киһи хараҕын эҥин этэргэ). ☉ Притягивающий к себе, манящий, соблазнительный, страстный (напр., о взгляде)
Араарбакка одуулаһар, сиилиир-хоһулуур оботтоох харахтары [Ньургууна] көрүөн дьулайар. А. Софронов
Өлөөнө түүн эр киһи оботтоох уурааһыныгар махталлаахтык хардаран, Солтуохабы кууспаҕалаабыта. П. Аввакумов

Еще переводы:

идэмэрдээхтик

идэмэрдээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ., эргэр. Иҥсэлээхтик, оботтоохтук. ☉ Жадно, алчно
Халыҥ тайҕа уордаах улуу кыыла тыҥыраҕын дьулааннаахтык сарбатан, айаҕын идэмэрдээхтик атан, өлө сытара. Л. Попов
Байхал ыдьыга барыта Барылыы оргуйа түстэ, Ыйыстаҕастык ыйылаабытыгар, Идэмэрдээхтик иҥиэттибитигэр Сир ийэ Иҥнэстиэр диэри ньиргийдэ. С. Зверев

соллоҥноохтук

соллоҥноохтук (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус иҥсэлээхтик, оботтоохтук. ☉ С жадностью, алчно
Тураах бэркэ билэр үөнүн [баҕаны] көрөөт, хараҕа соллоҥноохтук чаҕылыҥнаата, тэпсэҥнээн ылла. И. Гоголев
Дөрүн-дөрүн күөлү үрдүнэн суор соллоҥноохтук кылана-кылана көтөн суксуйан ааһар. И. Федосеев

дэлбэрий

дэлбэрий (Якутский → Якутский)

туохт., кур.
1. Тугу эмэни олус иҥсэлээхтик, оботтоохтук сиэ, ис. ☉ Есть, пить жадно, неразборчиво, жрать, трескать
«Аһыаххытын баҕарар буоллаххытына, баран лааппыттан ылан, дэлбэрийэ охсуҥ!» - диэт, Евстегней атын самыытын быһа биэрэр. Н. Якутскай
Чэйиҥ, бурдугуҥ элбэҕэ бэрт буолан, күн аайы хойуу чэйинэн утахтанаары, лэппиэскэни дэлбэрийээри гынаҕын дуо? И. Гоголев. Бэҕэһээ дьахтарын убайа кэлбит. Инньэ гынан арыгыны дэлбэрийэн, ынахтарыгар бара сылдьыбатах. А. Федоров
2. Кимиэхэ эмэ бардьыгынаа, күргүйдээ. ☉ Накричать на кого-л., отругать кого-л.
Ийэтэ Даарыйа эмээхсин эрэйдээҕи хайдах бардьыгынаан дэлбэрийэр этэй? Амма Аччыгыйа
Бу кэлэн табах эрэ тартым дии, онуоха тоҕо дэлбэрийэн кэллиҥ? А. Сыромятникова

чуубурҕас

чуубурҕас (Якутский → Якутский)

I
чуубурҕаа диэнтэн холб. туһ. [Быыпсай:] Сорохтор үөрэҕэ суохпут, хараҥабыт дэспэттэр, быһа кинилэр аҕай буолан чуубурҕаһаллар. П. Ойуунускай
Котокооттор тимиргэ охсуллан лыҥкыныыллара, дапсы тыаһа лабыргыыра, соллоҥноох охтор чуубурҕаһаллара. Далан
Иннигэр-кэннигэр буулдьалар иҥсэлээхтик-оботтоохтук иһиирэн, уочараттаах сиэртибэлэрин көрдөөн иччилээхтик чуубурҕаспыттара. С. Тумат
II
даҕ. Синньигэс, хатан саҥалаах биитэр тыастаах. ☉ Тонкий, писклявый (о голосе) или резкий, пронзительный, свистящий (о звуке)
Чуубурҕас саҥалаах Чуппууска мэниктэр Ийэлэрин тылын Истибэт этилэр. И. Гоголев
Талах былаастаах сыыр үрдүгэр тахсыбыппыт, буулдьа тыаһа чуубурҕас буолла. ИКДь
Сыыры дабайан тахсаат, чуубурҕас буулдьа, сэнэрээт ортотунан сыыллыы буолла. «ХС»

кудулуй

кудулуй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кэҥээн, улаатан көһүн. ☉ Казаться безгранично широким, обширным
[Кыыс Тыгына эбэкэм] Аан Тараҕана сайылыктыын Арыаллаһан, Кудулуйа унаарар Хотугулуур улаҕатынан Дьампа үрэҕэ эбэлиин …… үөскээбит, доҕоттор. П. Ядрихинскай
Субу мантан тус соҕуруу Туналҕаннаах добун байҕал «Кулу» диир кудумньулаах Кудулуйар куулатыгар, …… Алтан килэди хаһаа …… Күөрчэхтии ытылла турара буолуо. П. Ядрихинскай
2. Күүскэ, тохтоло суох уһун, сүүрүгүр (хол., өрүс). ☉ Течь, струиться быстро, стремительно, беспрепятственно (напр., река)
Быһыт үөһээ өттүнэн, сыыр кэдээнинэн саһаан холобурдаах дириҥ хоруу кудулуйан бара турар. Амма Аччыгыйа
Дьэ бу иһэн көрдөхтөрүнэ, Кудулуйа, балкыйа устар Күндү Өлүөнэ барахсаным, …… Үчүгэй да эбиккин. Н. Габышев
3. фольк. Тугу эмэ оботтоохтук, иҥсэлээхтик сиэ, симин. ☉ Жадно глотать, поглощать пищу
[Кулун Куллустуур абааһы киһиэхэ:] Анаарбыккын эрэ айаххар аһыыргын саныыгын, туһаайбыккын эрэ кудулуйаргын толкуйдуугун. ПЭК ОНЛЯ III

прожорливый

прожорливый (Русский → Якутский)

прил. оботтоох, иҥсэлээх.

алчный

алчный (Русский → Якутский)

прил. иҥсэлээх, оботтоох, ымсыы.

иҥсэлээхтик

иҥсэлээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Сиэххэаһыахха наһаа баҕалаахтык, оботтоохтук. ☉ Жадно, с жадностью (есть, пить)
Өнүгэс хаан сытын иҥсэлээхтик ылан, муннун хамсатан сөрүөҥнэттэ. М. Доҕордуурап
Аттыгар турар сойбут чэйдээх алтан чаанньыгы эһэ тардан ылла, чаанньык тумсуттан сүр иҥсэлээхтик ыймахтаан киллиргэттэ. И. Никифоров
«Уотурбаҕытын күн аайы маннык сиэтэҕит дуо?» Гаврил Иванович мас хоруудаттан көөнньөрбөнү иҥсэлээхтик сапсырыйар төрөл ынахтары сыныйан одууласта. С. Никифоров. Ыта бэрт иҥсэлээхтик [таба этин] уобуталаата. Эвен фольк.
2. Имэҥнээхтик, олус тартаран, баҕаран (тугу эмэ гын). ☉ Страстно, жадно, с вожделением
Иҥсэлээхтик, нэмийдэр-нэмийэн, салгыны эҕирийбэхтээтэ. Амма Аччыгыйа
[Ийэм] миигин тарбаҕынан ыҥыран ылбыта, сүүспүттэн иҥсэлээхтик сыллаан ылаат, биһилэҕин устан мин ытыспар уурбута. И. Гоголев
Миша дьахтар оронун оҥостон, онтон сыгынньахтанан бачыыҥкатын «лис» гына уурбутун, таҥаһа суугунуурун иҥсэлээхтик истэ олордо. Н. Габышев
3. көсп. Иччилээхтик; киһи куйахата күүрүөх (эт, саҥар, тыаһаа). ☉ Так, чтобы волосы встали дыбом или дух захватывало (говорить, кричать, петь и т. п.)
Иҥсэлээхтик Эҥсилийдэ, Улаханнык Охсуолаата, Омуннаахтык Орулаата, Харса суохтук Харылаата, Хахай кыыллыы Хаһыытаата. Күннүк Уурастыырап
Чыычаах өйдөнөн кэллэ, иһин түгэҕиттэн иҥсэлээхтик өрө мэҥийэн уһуутаата. И. Гоголев
Кинээс иҥсэлээхтик этэ-тыына, соҕотох хараҕынан чолбон курдук көрбөхтүү олордо. А. Сыромятникова
Сытыы хотуур хойуу оту сиҥнэрэн иҥсэлээхтик ыйылаабат. Кустук
4. көсп. Өлөрөргө-өһөрөргө баҕаран (кыргыс сэбин туһунан). ☉ Стремясь к убийству, с целью убить (о боевом оружии)
Эмискэ күөрэйдэ Икки кынчаал үөһэ - Иҥсэлээхтик эккэ тиийдэ, Ньимис гына түһэ. Л. Попов
Аптамаат уота бырдаҥалаан, сылаанньытар сылаас санаалары быһан кэбиһэр, буулдьалар иҥсэлээхтик иһиирэн кэлэн салгыны хайыта тыырталаан ааһаллар. Д. Таас

иҥсэ

иҥсэ (Якутский → Якутский)

аат.
1. Аһыахха-сиэххэ наһаа баҕарыы. ☉ Чрезмерное стремление, желание есть, жадность, обжорство
Куттаннар даҕаны, иҥсэтэ тулуппата, сэрэнэн, эмиэ эмэн барда. Болот Боотур
Иҥсэлэринэн, сиэмэхтэринэн абытай көтөрдөр этилэр. И. Федосеев
Онуоха абааһылар иҥсэлэрин ханнарар гына, кинилэргэ айыы дьонун ымсыытын-оботун көрдөрбөт курдук, түһүлгэ дьуухалатын барытын хомуйуохха наада. С. Курилов (тылб.)
2. сөбүлээб. Бэйэҕэ туһанар эрэ туһугар үлүһүйүү; кыраҕа баҕа туолбат буолуута, өссө аһара наадыйыы. ☉ Жадность к чему-л., алчность
[Баһылай:] Түҥэтиккэ син бэйэбитигэр тиксиэ диэн иҥсэлэригэр ити айылаах оҥороллор. Амма Аччыгыйа
Иҥсэ, өс, сэрии суоҕа буоллар, дьон дьоллоох олоххо тиийбитэ ыраатыа этэ. Суорун Омоллоон
Иҥсэтин көр эрэ! Биир саарба биир түөһүгэр күннээх хара саһыл, тоҕус кугас саһыл киниэхэ аны мыыныылаах буолбут. В. Протодьяконов
Эйигин [тайаҕы] биир киһи иҥсэтэ Олохтон араарда, Эрэн дуу, билигин кэтиэхпит, Ол дьаарай тохтуоҕа. Н. Босиков
♦ Иҥсэ кэбистэрбит - наһаа оботтоохтук аһыыр, туох да аска топпот буолбут. ☉ Страдать обжорством
Кини сиэнэ Сээчик кэллэҕинэ, ити иҥсэ кэбистэрбит көтөрдөртөн сорох-сорохторун хайаатар даҕаны сайылатар санаалааҕа. И. Федосеев. Иҥсэтэ көптө - 1) аһыансиэн наһаа баҕарда. ☉ Разыгрался аппетит у кого-л.
Буспут собо минньигэс сыта аччык дьон муннуларыгар дьар гына түһэр, иҥсэлэрин көбүтэр. Н. Якутскай
Аччыктаабыт куртаҕа ас киирбитин билэн түүрүллэҥнээн, иҥсэтин көбүттэ. М. Доҕордуурап
Дьэ, Мичил, мииммитин иһиэххэ дуу?.. Сыта дыргыйан, минньигэһэ диэн сүрдээх. Мааҕыттан мин иҥсэбин көбүтэн ахан биэрдэ. Г. Колесов; 2) туохха эмэ ымсыыран баҕарда (ыла, сии, тутта охсоору). ☉ Быть, стать алчным; страстно возжелать что-л. Сүөдэр Бэһиэлэйэп Лэглээрдэр «Дулҕалаахха» оттообут отторугар иҥсэтэ көбөр. Амма Аччыгыйа
Аан дойду торҕон бөрөтө, бастыҥ ороспуойа ньиэмэскэй фашизм ыкса ыалын ыйыстан, чугастааҕы ыалын кураанахтаан баран, иҥсэлээх иҥсэтэ көбөн …… көҥүл күн айыы сиригэр - Сэбиэскэй Сойууска саба түспүтэ. Суорун Омоллоон. Тэҥн. обот, соллоҥ
ср. казах. еҥсэ 'иметь страшную жажду'

ненасытный

ненасытный (Русский → Якутский)

прил. 1. топпот, оботтоох, иҥсэлээх; ненасытный зверь оботтоох кыыл; 2. перен. оботтоох, иҥсэлээх, баҕата хаммат; ненасытная жажда знаний билиигэ иҥсэлээхтик тардыһыы.