разг. царство; ханнык эрэ саарыстыбаҕа , ханнык эрэ судаарыстыбаҕа фольк. в некотором царстве, в некотором государстве.
Якутский → Русский
саарыстыба
Якутский → Якутский
саарыстыба
аат.
1. Ыраахтааҕы салайар судаарыстыбата. ☉ Государство, управляемое царём, царство
[Былыргы Египеккэ] кыайбыт ыраахтааҕылар кыайтарбыттар бас билэр сирдэрин бэйэлэрин саарыстыбаларыгар холбууллара. КФП БАаДИ
2. кэпс. Туспа дойду, судаарыстыба. ☉ Отдельная страна, государство
Туйгун саарыстыбалар Тус-туһунан тоҕуннулар, Ааттаах саарыстыбалар Аҥыыаҥыы араҕыстылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Үлэһит-бааһынай саарыстыбатын салайбыт, …… өрөгөй санаалаах, өркөнтөлөн тыллаах Ленин өллө. П. Ойуунускай
3. кэпс. Ыраахтааҕы эбэтэр оннук баһылык былааһа, баһылааһына. ☉ Власть, правление царя или власть какой-л. диктатуры
Былыр Күн өллөҕүнэ, «Ыраахтааҕы санаарҕаата» дэһэр Хараҥа сахалар, Хоту Өлүөнэҕэ Сэрии дьылыгар үлэлэһэн, Гитлер саарыстыбатын эстилэр. П. Тулааһынап
К.Г. Неустроев ыраахтааҕы былааһын хараҥа саарыстыбатын сутурҕалыы турбут революционердар эрдэтээҕи көлүөнэ биир саллааттара этэ. П. Филиппов
△ көсп. Ким, туох эмэ толору баһылыыр, көрөр-истэр сирэ. ☉ Место, сфера господствования кого-чего-л.
Дьиэ иһэ бүтүннүү — маама саарыстыбата. Амма Аччыгыйа
4. кэпс. Дьон санаатыгар баар туох эмэ туспа ураты дойду, эйгэ. ☉ Какой-л. особый мир, существующий только в сознании людей (напр., о небесах, рае, о мире злых духов)
Айыы тойон таҥара Аныгы саарыстыбатыгар Айыылаах кулутун аҕыннын! Амиин! А. Софронов
Аарыма чарапаахыны Миинэн ыллаан дьиэрэтэ Сырдык уу саарыстыбаны Таро көрө киирбитэ. И. Гоголев
Андаҕайабын, сымыйанан этэр күннээх буоллахпына, сырдык дууһабын халлаан саарыстыбата туппатыгар. Н. Павлов
5. көсп. Туох эмэ аҥаардастыы олохсуйбут уопсастыбаннай олоҕо эбэтэр аҥаардастыы туттуллар, наһаа мустубут сирэ, эйгэтэ. ☉ Сфера, место, где господствуют какие-л. порядки, явления, царство чего-л. [Балыксыт:] Оо, көмүстэриэм! Көҥүл үйэ сырдык саарыстыбатыгар, дьоллоох олох үрдүк туонатыгар дьолгут-соргугут улааттын! П
Ойуунускай. Онтон ыла уйгу-быйаҥ олохтоох саҥа дьоллоох саарыстыба үөскээбитэ үһү. И. Данилов
Сыыппара саарыстыбатын кистэлэҥ үүттэрин-ааннарын арыйа сатаан, сылаа-элээ сөрөммүтэ буолаарай ол аламаҕай харахтарга? С. Федотов
6. көсп. Туох эмэ биир суол туспа айылҕалаах ханыыта бүтүннүү. ☉ Вся совокупность видов, составляющих какую-л. область окружающей природы, царство (напр., о растительном или животном мире). Үүнээйи саарыстыбата. Харамайдар саарыстыбалара
□ Секвойя — үүнээйи саарыстыбатын биир саамай баараҕайа. ДьДьДь
Саха сирэ — мутукчалаах тыа, тайҕа саарыстыбата. ОЛ ПА
△ Киһи аймах бүттүүнэ. ☉ Человечество в целом
Киһини төрүөҕүттэн иитии уонна бүөбэйдээн улаатыннарыы — ийэ дьыалата. Ийэлэр киһи аймах кэрэ саарыстыбатыгар хайдахха дылы үрдүк үтүөлээххитий! А. Олбинскай
Еще переводы: