Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сабыччы

сыһ.
1. Саба түһэр гына, тугу эмэ сабар гына. Так, чтобы нависало над чем-л. (надевать, натягивать)
Бу сонунан сабыччы кэбис. ПЭК СЯЯ
Сабыччы кэт. ПЭК СЯЯ
Уһаарба Уйбаан бэргэһэтин сабыччы түһэрэн, умса нөрүйэн миин иһэн сыпсырыйа олороро. И. Федосеев
Каракуль кубааҥкатын хааһыгар диэри сабыччы кэтэн кэбиспит. М. Шолохов (тылб.)
Хаастаргын, халтаһаларгын аллара саба түһэрэн. Нахмурив брови, с набрякшими веками
Сабыччы түспүт халтаһалаах, ыйаастыгас кыараҕас харахтаах, суптугур сэҥийэлээх сирэйэ ньолооруҥнаата. И. Никифоров
Николай хааһын сабыччы туттан, биир сиргэ турда. А. Сыромятникова
Кокоринов халтаһаларын сабыччы түһэрэн, иннин диэки сып-сытыытык көрөр. А. Фёдоров
Көп хаастарын сабыччы тутунна. П. Филиппов
2. Хараххын кыаратан, симиличчи, быһыччы (көр, одуулаа). Щурясь, прикрыв веками глаза (смотреть)
Түннүгүнэн тыган турар күн уотуттан хараҕа саатан, сабыччы көрөн олордо. Амма Аччыгыйа
Уһун кыламаннарын аннынан үчүгэй баҕайытык сабыччы көрүтэлиир. Георг. Васильев
Хараҕын сабыччы көрүтэлии-көрүтэлии саҥаран хобдьоордо. В. Протодьяконов
Сабыччы тутун — кыыһырбыт, уордайбыт көрүҥнэн. Нахмуриться, насупиться, помрачнеть
Туоҕа Баатыр уордаахтык сабыччы туттубута, тугу эрэ суостааҕы этээри өгдөҥнөөбүтэ. Далан
Миитэрэй кэнникинэн саҥатаиҥэтэ аҕыйаан, сабыччы туттан сылдьар идэлэннэ. Н. Түгүнүүрэп
Сабыччы туттан хостон-хоско төттөрү-таары хаамыталыы-хаамыталыы, тугу да аһаабакка сырытта. А. Чехов (тылб.)


Еще переводы:

хаһыччы

хаһыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Хаастаргын түрдэһиннэрэн, сабыччы, уорастыйан (көр). Сдвигая брови и морща лоб, насупившись (смотреть)
Хаһыччы көрбүт хатан харахтаах Хайҕаллаах ууһу сөҕүөхпүн сөхтүм, Тимири, ыстаалы ыллатыахтаах Тимир киһини субу көрдөҕүм. А. Бродников
Уоттааҕынан туруору көрөн, Хааннааҕынан хаһыччы көрөн турда. ТТИГ КХКК

сабыстыгас

сабыстыгас (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Сабыстыбыт, сабыччы түһэ сылдьар (хол., киһи хааһын, халтаһаларын этэргэ). Насупленный, нависший (напр., о бровях, веках)
Кэбиниэт хаһаайына …… хойуу сабыстыгас хаастаах түс-бас киһи этэ. Далан
Едлин …… сабыстыгас хаастарын хамсаппыта, бытыгын турута мускуммута. Эрилик Эристиин
Оннук сабыччы түспүт хаастардаах, халтаһалардаах (киһи харахтарын, сирэйин этэргэ). С насупленными, нависшими бровями, веками (о лице и глазах человека)
Үс муннуктуу кырыыламмыт сабыстыгас харахтара барыны бары дьөлө кэйэрдии, сиилээбиттии …… көрүтэлииллэр. «ХС»
Сирэйэ холку, сабыстыгас, хортуоппуй курдук муруннаах. К. Симонов (тылб.)
2. Кыыһырбыт курдук сабыччы тутта сылдьар сирэйдээх-харахтаах. Нахмуренный, угрюмый (о человеке). Сабыстыгас дьүһүннээх
3. кэпс. Киһи чуҥкуйуон курдук бүтэй, лүҥкүк, хараҥа. Сумрачный, пасмурный, хмурый
Мин, балыыһаттан тахсан …… гостиница чуҥкук, сабыстыгас хоһугар соҕотох сытан, сүүс санааны эргитэ санаатым. С. Данилов
Ол бэйэтэ биир сабыстыгас күһүҥҥү күн мин үлэлиир хоспор саргыта самнан киирбитэ. «ХС»

моттой

моттой (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Соноон, төгүрүйэн көһүн (кыра уҥуохтаах киһини этэргэ). Быть, казаться пухленьким, кругленьким, сбитеньким при небольшом росте
Ып-ыраас, моттойбут, «Ылгын чыҥыйа» диэн ыҥырыллар кыра киһи …… хааман бойбордуур. Р. Баҕатаайыскай
Володя …… моттойон, сабыччы туттубутунан, хостон хоско төттөрүтаары хаамыталыы сырытта. А. Чехов (тылб.)

мэлээриччи

мэлээриччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Быһаарыыта суохтук, мээнэнэн (көр). Ничего не вы ражающим взглядом, бессмысленно (смотреть, медленно водить глазами по сторонам)
Евгений Александрович сабыччы туттан, тугу да саҥарбата, күөх хараҕынан мэлээриччи көрөн кэбистэ, баһын тоҥхоҥнотто. Н. Габышев
Сер гей утуйан баран сабыс-саҥа уһуктубут киһи курдук, тулатын мэлээриччи көрүтэлээбитэ. «ХС»
Нагульнов саҥата суох быыл буолбут саппыкытын тумсун өр мэлээриччи көрөн олордо. М. Шолохов (тылб.)

сүллэһин

сүллэһин (Якутский → Якутский)

туохт. Сабыччы түрдэһин (хол., кыыһырбыт киһи сирэйин туттар быһыытын этэргэ). Хмуриться, мрачнеть (о выражении лица)
[Дарбааһап] ньолойбут уһун сирэйдээх, кытаанахтык көрбүт харахтаах, саҥардаҕына сирэйэ сүллэстэн, хаастара кытта хамнаан ылааччылар. В. Протодьяконов
Рассолов уола баттаҕа арбайан, сирэйэ сүллэстэн тахсан кэлбитин көрөн, Коля кыратык күллэ. Я. Козак (тылб.)
[Харченко] Сташинскай саҥатыттан матан, сүллэстэн, дьиппиэрэн сылдьарыттан кырдьык да эрэйдэннэ. А. Фадеев (тылб.)

сүллэстигэс

сүллэстигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи кыыһырдаҕына туттарын курдук сабыччы түрдэстибит (үксүгэр киһи сүүһүн этэргэ). Нахмуренный, покрытый глубокими складками (о лбе). Сүллэстигэс үрдүк сүүстээх киһи
Эрэһиэтинньикэп сүллэстигэс сүүһүн өссө сүллэһиннэрэн, уоһун иһигэр ботугураата. Е. Неймохов
«Онон-манан эргиппэккэ быһаччы эт», — сүллэстигэс сүүһүн аннынан дьиппиэнник көрбүт, бөдөҥ-садаҥ уҥуохтаах уол модьу-таҕа тарбахтарынан кинигэтин «лап» гына сапта. «ХС»

түрдэччи

түрдэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Түрдэстэр гына, түрдэһиннэри, сабыччы (хол., хаастаргын хамсат). Насупив, нахмурив (напр., брови)
Кыһыл хамандыырдар Микиитэ ордук-хоһу туттаары гыннаҕына, кырыктаахтык хаастарын түрдэччи туттубутунан, сэмэлиир харахтарынан көрөн кэбиһэллэр. Амма Аччыгыйа. «Даа, дьыала кытаанах», — диэн баран Шотман сирэйин түрдэччи тутунна. Э. Казакевич (тылб.)

хаһырытын

хаһырытын (Якутский → Якутский)

туохт. Сабыччы түс (хол., халтаһаны этэргэ). Тяжело нависать, придавая нахмуренный, насупленный вид (напр., о веках)
[Тутуллубут киһи] хара баттахтаах, хаһырыттыбыт хойуу хаастардаах, суптугур көнө муруннаах, кэтит сэҥийэлээх. Н. Якутскай
[Киһи] хаһан эмэ хараҕын астаҕына, халтаһалара хаһырыттан хааннааҕынан хойуоруччу көрөллөр. П. Филиппов
[Дьахтар] икки көмүскэтэ уолан, харахтарын уҥуохтара хаһырыттан, күн сырдыгын көрбөтөҕө быданнаабыт эрэйдээх быһыылаах. Айталын

эмэҕирт

эмэҕирт (Якутский → Якутский)

эмэҕир диэнтэн дьаһ
туһ. Уоттаах утах уонна дьааттаах таптал уол эдэр бэйэтин эрдэ эмэҕирдэн барбыттара. Далан
Эһээ, эбээ буолбут киһи тиэргэниттэн тэлэһийбэт, сабыччы кырдьыбыт …… дьон буолаахтыыллара. Ыарахан олох кинилэри эрдэ эмэҕирдэрэ. ЧКС ОДьКИи
Кырыыһа сабырыйыыта кылгас буоллаҕына, ардах-хаар ууга акылааты сытытар, эмэҕирдэр. АЭ ӨӨКХ

түҥнэстигэс

түҥнэстигэс (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. кэпс. Сабыччы түспүт (хол., хаас, сүүс); сүүһүн аннынан өһөччү көрбүт (хараҕы этэргэ). Насупленный; смотрящий исподлобья
Түҥнэстигэс сүүстээх, таҥнастыгас чабырҕайдаах …… киһи өттүк баттаммыт. ПЭК ОНЛЯ I
Егор Михайлович үрдүк уҥуохтаах, өһөччү соҕус көрбүт түҥнэстигэс харахтаах, быһымах киһи. Н. Босиков
2. көсп., фольк. Толоос, табыгаһа суох. Непристойный, неуместный
Түҥнэстигэс дьүүллээх Түҥкэтэх өлүү дойдутуттан Төлө мөҥөн тахсаммыт, Саҥа сайдыылаах аартыкка Дабайан тахсыбыппыт. Саха нар. ыр. III
[Аллараа дойду] Күнүһэ суох Түүнүнэн түбүлээбит, Сайына суох Кыһынынан кыскыйбыт, Түҥнэри эргиирдээх Түҥнэстигэс түҥ хара күннээх, Кэрис бараан ыйдаах. Суорун Омоллоон