1. прич. от соответствовать; 2. прил. (подходящий, пригодный) сөптөөх, табыгастаах; найти соответствующее помещение сөптөөх дьиэтэ бул.

несов. 1. см. ответить; 2. за что (быть ответственным) эппиэттээ, хоруйдаа; отвечать за порученное дело сорудахтам-мыт дьыала иннигэр эппиэттээ; 3. чему (соответствовать) эппиэттээ, сөп түбэс.

несов. (соответствовать) сөп тү- бэһис; его слова плохо вяжутся с ранее сказанным кини тыллара урут эппитин кытта аанньа сөп түбэһиспэттэр; # не вяжется ыпсыбат, сатаммат.

несов. 1. кому (возражать) утары эт, утарыс, утарылас; он мне всегда противоречит кини миэхэ өрүү утарсар; 2. кому-чему (не соответствовать) утарыс, утарса сырыт, атын-атын буол; показания противоречат друг другу көрдөрүүлэр бэйэ-бэ-йэлэригэр утарсаллар.

сов. 1. кого-что (исполнить желания, требования) толор, астыннар, дуоһут; удовлетворить запросы читателей ааҕааччылар көрдөбүллэрин толор; удовлетворить потребности населения нэһилиэнньэ наадыйыытын толор; 2. кого (сделать довольным) астыннар, дуоһут; эта встреча не удовлетворила меня бу көрсүһүү миигин астыннарбата; 3. кого-что, чем (снабдить) толор, хааччый; удовлетворить предприятие сырьём предприя-тиены сырьёнан хааччый; 4. чему (соответствовать) сеп буол, сөп түбэс.

означенный, выявленный (приблизительно, в общих чертах); тоһоҕо үутэ торумнаах погов. ямка для кола (и та) имеет свой размер (т. е. всё должно быть заранее определено, хотя бы приблизительно); буут торумнаах , хол холобурдаах погов. вес передних и задних ног (туши) примерно известен (т. е. возвращаемое должно соответствовать ранее полученному).

аат. Туох эмэ хаачыстыбата, бэлиэтэ биир халыыпка сөп түбэһиитэ. ☉ Типовой образец, которому должно соответствовать что-л. по своим признакам, качествам, стандарт
Таҥаһы тикпит паабырыкалар ыстандаарт туруорар көрдөбүллэрин чахчы билэр дьоннор көмөлөрө наада этэ. М. Попов
Тирии толору сыанатын ылар туһугар сөпкө сүлүөххэ, ыстандаарт быһыытынан тиириэххэ наада. ПГН НХҮөС
Олоххо-дьаһахха туттуллар тиэхиньикэни оҥорон таһаарыыга ыстандаарт көрдөбүллэрэ толору тутуһуллубаттара арыллыбыта. «Кыым»

сыһ.
1. Кырдьыкка, дьиҥнээххэ дылы майгыннатан, үтүгүннэрэн (майгынныыр эрэ: хаачыстыбата эбэтэр кээмэйэ мөлтөх). ☉ Как настоящий, как будто соответствует действительности (на самом же деле не являющийся истинным)
Эриэн ситиини тардан, …… кырдьык-хордьук курдаах, иилээх, быалаах ыаҕасчааннары тигэн ыйаталаабыттар. Болот Боотур
2. Көрүнньүккэ, хараҕы баайан, тас көстүүгэ (оҥорбута буол). ☉ Напоказ, создавая видимость чего-л. (делать что-л.)
Кырдьык-хордьук кыһалла сатыы, Кыайан-хотон кылбалдьытыы …… Тору-томточчу былааммытын Толорбуппут баар буолуо. С. Тимофеев

1) тяготеть, иметь тяготение к кому-чему-л.; кини санаата ити теорияҕа хабааттар его мнение тяготеет к этой теории; 2) касаться кого-чего-л., затрагивать кого-что-л. (в разговоре, речи); ити боппуруоска лектор олох да хабааттыбата лектор вовсе не коснулся этого вопроса; 3) подходить к чему-л., соответствовать чему-л. (по размерам); араамабыт түннүкпүтүгэр олох да хабааттыбат рама совсем не подходит к оконному проёму.

сыһ.
1. Даҕааһыны уонна аат туохтууру кытта ситимнэстэҕинэ «баартан барытыттан (үчүгэй, куһаҕан)» диэн суолталанар. ☉ В сочетании с прилагательными и причастиями обозначает высшую степень качества, признака и по значению соответствует русскому определительному местоимению «самый» в функции показателя превосходной степени (напр., в сочет. «самый хороший, самый белый, самый верхний, самый любимый»). Саамай улахан. Саамай былыргы. Саамай ыксаллаах үлэ. Саамай таптыыр ырыата
□ Уучах сэтиилээх биир сыарҕа таба «Орбох мурун» [сир аата] саамай туруору сирэйинэн таҥнары киирэн иһэр. Болот Боотур
[Маайыс:] Мин санаабар, таптал диэн киһи саамай күндү иэйиитэ буолар. С. Ефремов
Мифологическай геройдар киһи аймах сайдыытын саамай эрдэтээҕи кэмигэр, общиннай-родовой тутул саҕана айыллыбыт уус-уран уобарастар буолаллар. Саха фольк. Ол быыһыгар саамай таптыыр оонньуутун, баарыһы, эмиэ умнубата. Н. Заболоцкай
2. Сыһыаттары кытта ситимнэһэн «баартан барытыттан (ордуктук, уһуннук)» диэн суолталанар. ☉ В сочетании с наречиями имеет значение, соответствующее значению русского определительного местоимения «весь» в родительном падеже с прилагательными и наречиями в сравнительной степени (напр., в сочет. «ближе всех, дольше всех, лучше всего»). Саамай хойут. Саамай үөһэ. Саамай улаҕаа. Саамай ыраастык
□ Саамай сөпкө этэҕин
Эрдэттэн ити боппуруоһунан дьарыктаныах хаалла. М. Доҕордуурап
Сааскы сэлиэһинэй саамай эрдэ ыһыллар культуралар ахсааннарыгар киирсэр. ХКА
3. Аат тыл сорох формаларын кытта ситимнэстэҕинэ «олох, букатын (түгэҕэ, уһуга)» диэн суолталанар. ☉ В сочетании с некоторыми формами имён существительных употребляется для усиления значения слова и соответствует русскому определительному местоимению «самый» (напр., в сочет. «самый конец чего-л., на самой середине, на самом ветру, в самой чаще, самое время для чего-л.»). Саамай уһуга. Саамай күнэ. Саамай күн уотугар. Саамай ардахха
□ [Хайа] саамай чыпчаалыгар дьиэ оннун саҕа дэхси миэстэлээх. И. Данилов