сыһ. Уһаты түөрт кырыылаах гына (суоруллубут эбэтэр эрбэммит бэрэбинэ). ☉ В четыре грани (пилить, тесать). Буруустуу тыырдарыллыбыт бэрэбинэлэри таһар. А. Федоров

ж. суон сиэрдийэ, суоруллубут бэрэбинэ.

устуруустаа диэнтэн атын
туһ. Биир анньыынан холуода сирэйэ хаһыллан, суоруллан, устуруустанан бэлэм буолан тахсар. И. Никифоров
Устуруустаммыт синньигэс бэрэбинэлэртэн суоруллубут мас, дабархай сыта дыргыйар. Е. Неймохов
Эргэ сайылык дьиэлэрин чугаһыгар хонуу саҕатыгар кылбаччы устуруустаммыт бөдөҥ мастардаах саҥа сүүнэ улахан дьиэ тутулла турар. «ЭК»

туохт. Олуктаах буол. ☉ Иметь зарубки, надрубы
Ол кэнниттэн үс миэтэрэ үрдүккэ ампаар оҥороллор. Онно дириҥник олуктаммыт дүлүҥүнэн кирилиэс оҥостоллор. «ХС»
Остуолба икки өттүнэн үүттэнэр сиринэн чарааһырда суоруллар эбэтэр олуктанар. АГГ СТК

туохт. Наар саһаран көһүн, биллэ саһархай дьүһүннэн. ☉ Выделяться желтизной, желтеть
Быһыллыбыт бурдук хадьымала саһарыктыйан көстөрө. Суорун Омоллоон
Күһүн кэлэн, эргиччи от-мас …… саһарыктыйа сырдаабыт. И. Сосин
Уһун, киэҥ кырдалга саҥа суоруллубут дүлүҥнэр силии курдук саһарыктыйаллар. А. Фёдоров

сууллар диэнтэн төхт
көрүҥ. Микиитэ …… хас да сонубэргэһэни муостаҕа сууллартаата. Амма Аччыгыйа
Өрүс улаханнык угуттаан, икки өттүнээҕи биэрэктэр хаастарын сууллартаабыт. Н. Абыйчанин
Бу суоруллубут бэрэбинэлэри боротуокаҕа сууллартаан, ууга ыытыахха. М. Доҕордуурап

туохт. Сотору-сотору өрүтэ күөрэйтэлээ, өрө күөрэс гын (хол., сүгэ олуга). ☉ Равномерно, регулярно взлетать вверх (напр., щепки при рубке)
Ыраас күҥҥэ от охсо турар дьон хотуурдарын иэнэ килбэс гынан, харахха чаҕыллан, күлэн ааһара, кыраабыл уга күөрэҥниирэ. Н. Заболоцкай
Тыы, төлө мөҕөөрү соруммуттуу, илин тумса ол-бу диэки хайыспахтаата, өрүтэ күөрэҥнээтэ. В. Тарабукин
Ити бастакы холкуос тутуутугар мас суоруллан күндүллүүр, сүгэ олуга күөрэҥниир. С. Васильев

сыһ. Кыра соҕустук кэлтэччи (тугу эмэ суор); биир тэҥ гына (үүнэн таҕыс). ☉ Немного косо, покато (тесать что-л.); ровно, гладко (расти — о волосах)
Өлөксөй чууркалар биирдии төбөлөрүн икки өттүнэн ньыларыччы суорбута. И. Федосеев
Ньыларыччы суоруллубут икки сиэрдийэ хаптаһын кэккэлэһиннэри балтыһах атахха саайыллыбыт. «ХС»
Луохтуур сэҥийэлэрин сыста үүммүт тор курдук бытыктааҕа, …… ньыларыччы үүммүт кылгас баттахтааҕа, бэрт киппэ, этиргэн киһи этэ. «Чолбон»

I
сыһ. Туохха да саараабакка, тохтообокко. ☉ Прямо, напрямик, прямиком
Сиэйпэтигэр сулбуччу хааман тиийэн аһан хачыгыратта уонна хара дипломат суумканы ороон таһааран остуолга уурда. Е. Неймохов
Тайах …… бастааҥҥытын курдук сулбуччу сиэлбэккэ, тохтуу-тохтуу барар буолбут этэ. Далан
Харыйааннаах аан дьиэҕэ киирээт, наадалаах дьон быһыытынан уҥа хоско сулбуччу аастылар. «ХС»
△ Тохтообокко, иҥнигэһэ суох. ☉ Без задержки, без заминки
[Уйбааныс:] Эн туох этэрдээххиний? Мин тиэтэйэбин, сулбуччу кэпсиэ. А. Софронов
Сулбуччу, кудуччу суруллубут хоһоон аанньа буолбат. Софр. Данилов
Нуучча суруйааччыларын умсугуйа-баһыйтара үөрэммиччэ, син сулбуччу ааҕабын эбээт. «ХС»
II
сыһ. Сулбугур буолар гына (хол., суор). ☉ Так, чтобы с одного конца было у ΄же, клином (напр., строгать жердь)
Сыарҕа аллараа хаптала (сыҥааҕа) тахсар гына мас бөкчөгөрүн сулбуччу кыһыллыахтаах. АЭ ТЫС
Куочайдар ыйар тумустара сулбуччу уһуктуу суоруллубут. ПИС СТС
[Дьаҕа] тутаах буолар икки төбөлөрүн сулбуччу суоруллар. ЧАИ СБМИ

1. суор диэнтэн хай. аата. Кистээбэккэ эттэххэ, мин суорууга мөлтөһүөрбүн. «ХС». Биһиги үлэлиир кэммитигэр суоруу, эрбээһин, устуруустааһын — барыта илии күүһүнэн оҥоһуллара. БГП Дь-ТСК
2. Суоруллубут, суоруулаах. ☉ Тёсаный, обтёсанный. Кыһыл Ойуун дьиэтэ — суоруу мас балаҕан. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Аллараа түннүк сыыһа оҥойон көстөр, халтархай соҕус суоруу хаар кирилиэс таҥнары түһэр. Н. Заболоцкай
   Туох да суох сиригэр, Туора Күөлгэ, саҥа бөһүөлэк суоруу бэрэбинэ эркиннэрдээх дьиэлэрэ кылбаспыттара. «ХС»