Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чыыбырҕас

I
чыыбырҕаа диэнтэн холб. туһ. Үөҕэллэрин-мөҕөллөрүн саамай сүрүн ис хоһооно: «Эһиги баҕас эмиэ норуот дуома буолаахтаан, төбөҕүтүн өрө көтөҕөн чыыбырҕаспыт буола-буолаҕыт» диэн этэ. Далан. [Аргыстай — дьахталларга:] Дьэ, мааны киһи баарына чыыбырҕаһан көрүҥ эрэ… Пьесалар-1956. Барабыайдар этиһэнайдаарсан чыыбырҕаһалларын, холууптар таптаспыт уоллаах кыыс курдук бүтэҥитик ботугураһалларын, тураахтар дьаалата суох дааҕырҕаһалларын истиэҥ. «ХС»
II
даҕ. Синньигэс куолаһынан быыстала суох саҥа таһаарар (хол., көтөрдөрү этэргэ). ☉ Издающий тонким голосом непрерывный гвалт (напр., о птицах)
Уутуттан уһуктан, Суон ойуур суугунуур, Үөр чыычаах мунньустан, Чыыбырҕас күөх хонуу. Эллэй
Ньырбачаан, кус-хаас чыыбырҕас күөлүгэр хайдах эһэ бултуурун көрө олорон, нухарыйан барбыта. Далан

Еще переводы:

писк

писк (Русский → Якутский)

сущ
чыыбырҕас саҥа (көтөр оҕотун, кутуйах эҥин саҥата)

чыыбырҕаһыы

чыыбырҕаһыы (Якутский → Якутский)

чыыбырҕас I диэнтэн хай
аата. [Бөтүүктэр] саҥалара …… барабыайдар чуучугураһыыларыгар уонна …… хараҥаччылар чыыбырҕаһыыларыгар холбоһор. М. Шолохов (тылб.)

пискливый

пискливый (Русский → Якутский)

прил. чыыбырҕас, тыҥкынас (о звуке, голосе); тыҥкынас, ытанньах (плаксивый); пискливый голос тыҥкынас куолас; пискливый ребенок ытанньах оҕо.

чып-

чып- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, чы- диэн саҕаланар олохторго сыстар: чып-чыбыгырас, чып-чыыбырҕас. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на чы-: чып-чыбыгырас ‘безостановочно, непрерывно щебечущий’, чып-чыыбырҕас ‘непрерывно пищащий тоненьким голоском’. Саадпыт иһэ чыычаах саҥатынан чып-чыбыгырас. Анньыы тыаһа бүгүн чып-чыбырҕас

кытыытынааҕы

кытыытынааҕы (Якутский → Якутский)

даҕ. Кытыы диэки баар, кытыы өттүнээҕи. ☉ Находящийся на краю чего-л.
Оҕонньор, бырастыылаһан баран, суол кытыытынааҕы киһи уҥуохтаах томторго тахсан барда. Амма Аччыгыйа
Суол кытыытынааҕы ойуурдар истэригэр чыычаахтар чыыбырҕаһаллар. Эрилик Эристиин
Сыһыы кытыытынааҕы ойуур иһэ. Күндэ

лабырҕас

лабырҕас (Якутский → Якутский)

лабырҕаа диэнтэн холб. туһ. Бэрт чугас дапсылар тыастара лабырҕаспыттара, соллоҥноох охтор тордоҕу уҥуордаан чыыбырҕаспыттара. Далан
Үлэ тыаһа бүппүтүн биллэрэр чуораан тыаһа сэниэтэ суох тыры лаата. Сонно хостор ааннара лабырҕастылар. Н. Лугинов

барабыай

барабыай (Якутский → Якутский)

  1. аат. Бороҥ өҥнөөх дьиэ таһыттан арахпат кыра чыычаах. ☉ Маленькая птичка с серо-темным оперением, воробей
    Барабыайдар амынньыарга саһар буоллахтарына, тымныы эбэтэр силлиэ түһүөн биттэнэллэр. ДьСИи
    Булчуттар сыарҕа атынан кэлэн истэхтэринэ, соҕотох барабыай сыарҕалаах ат иннигэр түһэн айаннаһан испит. И. Сосин
    Аан бастаан түннүккүн аһа баттаан, барабыайдар этиһэн-айдаарсан чыыбырҕаһалларын истиэҥ. «ХС»
  2. даҕ. суолт. Барабыай, барабыайга сыһыаннаах. ☉ Воробьиный. Барабыай уйата
    ♦ Ытыллыбыт барабыай калька – олоххо эриллибит, уопуттаах киһи. ☉ Опытный, бывалый человек, стреляный воробей
    Ити туһунан Михаил Ивановичка биир ыйдааҕыта эппиттэрэ буоллар, кини кыыһырыа этэ: «Мин оннук акаары буолбатахпын. Мин ытыллыбыт барабыайбын. Билэ-билэ киирэн биэрэн бэрт!» – диэх этэ. Н. Лугинов
дьаал

дьаал (Якутский → Якутский)

сыһ. Улаханнык аахайбакка эрэ, болҕомтото суохтук. ☉ Не вникая, небрежно, без интереса, равнодушно
[Дьон] ээ, эмиэ манныктаах этибит дуу диэбиттии, Дуткин диэки дьаал көрөн кэбиһэллэр. Н. Габышев
Учуутал Бэдэһиэйэптэн арыгы иһэ үөрэммит буолан, дьаал эрэ көрөн баран: «Нуу... Арыгылааххын дуу?» - диэн баран, мичээрдэн кэбистэ. Бэс Дьарааһын
Ларьянаны орто оскуолаттан ыла сөбүлүү көрөр, бастаан дьаал аҕай, онтон улам күүскэ. Р. Баҕатаайыскай
♦ Дьаал <эрэ> харата көр аат <эрэ> харата
Аанча, киһитэ хайаан да кэтэрдэрдии тутан турарын көрөн, сону ылан дьаал харата кэттэ. Болот Боотур
«Хара көлөһүммүн аахсан дохуоппун ылан иһэбин», - диэн дьаал харата хоруйдаата. М. Доҕордуурап
◊ Дьаалата суох - сиэрэ, сатала суох; мээнэ, солуута суох. ☉ Безмерно; бесподобно; бессмысленно
Кини улахан баай киһи соҕотох уола. Бэйэтэ эмиэ сүөһүнэн дьаалата суох байан-тайан испит. И. Гоголев
Түннүккүн аһа баттаат, чыычаахтар айдаарсан чыыбырҕаһалларын, тураахтар дьаалата суох дааҕырҕаһалларын истиэҥ. «ХС»
ср. бур. залхуу 'ленивый'

дьырылас

дьырылас (Якутский → Якутский)

I
дьырылаа I, диэнтэн холб. туһ. Ырыа чыычаахтар самыыр үгэнигэр им-ньим барбыт бэйэлэрэ, «хата дөбөҥнүк ааста» диэххэ айылаах тиэтэйэ-саарыйа ыллаан дьырылаһаллар. Амма Аччыгыйа
Суол кытыытынааҕы ойуурдар истэригэр чыычаахтар чыыбырҕаһаллар, сорохторо ордук тылга-өскө тииспиттии, ыллаан дьырылаһаллар. Эрилик Эристиин
Этин сааһын устун ынырык ыарыы сүүрээннэрэ дьырылаһан тиийэн атаҕын тарбахтарын быһыта-быһыта эмпэхтииллэр. П. Чуукаар
Элиэлэр сэтэрээбит курдук омуннаахтык кистэһэн дьырыластылар. В. Короленко (тылб.)
II
даҕ.
1. Биир тэҥ нарын, илигирэс (үксүн чыычаах ырыатын, хомус тыаһын туһунан). ☉ Нежный, звонкий, переливчатый, дрожащий (обычно о пении жаворонка и звуке хомуса)
Билигин даҕаны күн кылбайа тахсыыта бу алааска хомус сүр кэрэ дьырылас тыаһын истэллэр. Ол хомус тыаһа үчүгэйгэ иһиллэр дииллэр. И. Гоголев
Толоон ньуурун күндү көбүөрүнэн тилэри тардыммыт. Ол дьэрэкээн ойуулаах көбүөр үрдүнэн күөрэгэй дьырылас куолаһа тохтоло суох кутуллар. Р. Кулаковскай
2. Үчүгэй, сытыы, күүстээх (сыт туһунан). ☉ Приятный, острый, резкий, сильный (о запахе)
Бүөтүр …… көтөҕөн ылла, ахтыбыт доҕорун, уураата сыпсылаас, сымнаҕас уоһуттан, сыллаата сүүһүн үрдүнэн түүтэхтэммит дьырылас сыттаах баттаҕын. Н. Габышев
Мас-от тиллэн, симэһинэ ситэн, үнүгэһэ үүнэн, хатырыга хаҥаан сылаас сымала дьырылас сытынан сыһыыныхонууну бүтүннүү тунуйбут. «ХС»