Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ымсыырбыттыы

сыһ.
1. Туохха эмэ олус баҕаран, күүскэ ымсыыран, умсугуйбуттуу. Испытывая большое желание к чему-л., с жадностью, с большим интересом
[Дэриэбинэ оҕолоро] соҕуруу дойду туһунан кэрэхсээн ымсыырбыттыы сураһар ыйытыыларыгар хардаран үгүһү кэпсиирим. П. Филиппов
Коля минньигэс аска ымсыырбыттыы тылын салбанна, уоһун туора-маары сотунна. У. Ойуур
Борук-сорук хоһу эргиччи көрөн баран, ымсыырбыттыы үөһэ тыынна. М. Шолохов (тылб.)
2. Кимиэхэ эмэ олус ылларан, сөбүлээн, курдары тартарбыттыы. Испытывая желание и страсть к кому-л., вожделенно
Мин син бу бачча сааһырыахпар диэри урут тугу даҕаны бу курдук умсугуйбуттуу, ымсыырбыттыы ахтылҕаннаахтык одууласпыппын, көрбүппүн өйдөөбөппүн. Суорун Омоллоон
3. Кими эмэ ордугурҕаан, киһи киэнигэр баҕаран туран. Испытывая чувство зависти к кому-чему-л., с завистью
Кини Лоҥкуудаҕа тиийиитигэр дьоно үлэлээн туманнатан ырааппыттар. Үлэлиир өлүүлээх сирэ …… бүүс-бүтүн мөлбөйөн турар. Ымсыырбыттыы дьонун диэки ааҕа көрүтэлээтэ. М. Доҕордуурап
Атаарааччылар барар уолаттарга, кыргыттарга ымсыырбыттыы сайыһа көрөллөрө. Хорсуттар с. Ырыа тыллаах чыычаахха ымсыырбыттыы таптыыр ырыатын сыыйа тардар. С. Федотов

ымсыыр

туохт.
1. Тугу эмэ ылан туһанарга, туттарга олус баҕалан, иҥсэр, харамсый. Испытывать желание обладать, располагать, владеть чем-л., желать чего-л., зариться на что-л. Мойуос кинээс обургу, Баайга-токко ымсыыран, Мал курдук атыылаан Көмүс чыычааххын, Күндү сымыыккын Күн сириттэн сүтэрдиҥ! С
Зверев. Кини санаатын баҕата, ымсыырара үгүс этэ да, кыах суоҕа. Суорун Омоллоон
Мин аҕам ити хара санаалаах баайга ымсыыран миигин атыылаабатаҕа буоллун, оччоҕо …… муҥ сатаатар үөрэнэн ырааппыт буолуом этэ. М. Доҕордуурап
2. Киһи киэнигэр баҕар, ордугурҕаа. Испытывать чувство зависти к комучему-л., завидовать
Мин буруйбунан мин оҕом, мин тыыннаахпар, атын оҕолор аҕаларыгар ымсыыран эрдэҕэ. Н. Лугинов
Боруоста мин ымсыырабын эһиэхэ, эдэрдэргэ. В. Яковлев
Арай мин ийэм өрдөөҕүтэ, Аччыгый эрдэхпинэ өлбүтэ. Ымсыыра көрөбүн үөлээннээхтэрим Кырдьаҕас ийэлээхтэригэр. И. Чаҕылҕан

ымсыыр-баҕар

туохт.
1. Туохха эмэ наһаа баҕалан, үлүһүйэн туран оҥор. Делать что-л. с пристрастием, увлечённо
Чэйдэрин испэккэ эрэ бары матыспакка, ымсыырбыт-баҕарбыт курдук аһыы олороллорун көрөн баран, кырдьык, өтөр бурдук аһы амсайбатах дьон барахсаттар эбит ээ, дии санаатым. А. Софронов
Кини [Емельян Ярославскай] сүҥкэнник өрө көтөҕүллэн туран, ымсыырбыт-баҕарбыт курдук эппитэ. СБТТ
Бары түһүлгэлэри кэрийэн, дьаһаах хомуйуохха наада, ону хомуйуу да киһи оччо ымсыырбат-баҕарбат үлэтэ. С. Курилов (тылб.)
2. кэпс. Кимиэхэ эмэ күүскэ ыллар, курдары тартар. Испытывать желание, страсть к кому-л.
Бэйэм даҕаны бэркэ ымсыыран-баҕаран сылдьарым. П. Ойуунускай
Эн миигин көрдөөбүтүҥ сатамматаҕа. Мин эйиэхэ оччоттон ыла ымсыыра-баҕара саныырым, ону аҕам биэриминэ ити биир бассабыыкка түбэһэн хаалан, бу буолан олордоҕум. Эрилик Эристиин

Якутский → Русский

ымсыыр=

1) жадничать; харчыга ымсыырар он жаден до денег; 2) завидовать; туора киһи баайыгар ымсыырыма погов. не завидуй чужому богатству.


Еще переводы:

оботтоохтук

оботтоохтук (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Иҥсэлээхтик, өрүһүспүттүү (хол., аһаа). Жадно, алчно, ненасытно (напр., есть, пить)
Кумаардар оботтоохтук саба түһэн сүгүннээбэттэр. П. Аввакумов
Кини хоп-хойуу бөлөнөҕү оботтоохтук сыпсырыйбыта. ДВЛ МК
2. көсп. Ымсыырбыт курдук, ымсыырбыттыы (хол., көр). С жадностью, страстно (напр., смотреть)
Мөһөөччүгүн диэки сымнаҕастык уонна оботтоохтук көрүтэлээн ылар. И. Гоголев
Таһыттан киирбит киһи харахтара оботтоохтук килбэчиһэн ыллылар. А. Фёдоров

умсулҕаннаахтык

умсулҕаннаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Күүскэ тартаран, ылларан туран, ымсыырбыттыы. Взволнованно, возбуждённо, страстно
Уол кини диэки умсулҕаннаахтык, бүтүн таһаатын бүтүннүүтүн имэрийэрдии сымнаҕастык, тапталлаахтык одууласпыт. Софр. Данилов
Уол саһархай харахтарын кыыстан араарбакка иһэн, күүскэ умсулҕаннаахтык ыллаан барда. А. Фёдоров
Мөккүрдээнэп тумул арҕаа уһугар тиийэн соломмут кытыллар диэки умсулҕаннаахтык одууласта. М. Доҕордуурап

үрүмэлээ

үрүмэлээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кыра уокка оргуйа турар үүттэн, үрүмэтин хастаан мус. Снимая, собирать молочную плёнку с поверхности кипящего молока
Күндү үөрүү күннэрин, Көһүйэлээх сүөгэйтэн Үрүмэлээн мунньаҥҥын Көһүт, көһүт, көмүһүм! П. Тулааһынап
Ийэтэ оргуйа турар үүтүн үрүмэлиирин кырачаан кыыһа ымсыырбыттыы одуулаан турар. «ХС»
2. көсп. Саамай үчүгэйин, баайын, астааҕын баһан, сомсон ыл. Брать только самое лучшее, отборное, богатое, снимать сливки (остальную часть оставляя)
Бастыҥ үлэһиттэр халыҥ аармыйаларыттан, бастакы куйуур балыгын курдук, үрүмэлээн эрэ ылбыт үс ааппыт итинниктэр. Г. Нынныров
Көмүсчүттэр, куолутунан үрдүн эрэ үрүмэлээн ылаат, ааһа турбуттара. «ХС»
Кини олоҕор, үлэтигэр туох үчүгэй баарын була сатыы-сатыы үрүмэлээн, сүүмэрдээн кэпсиирэ. А. Островскай (тылб.)

эҥэй

эҥэй (Якутский → Якутский)

I
туохт. Киэҥник сырдаан, арыллан көһүн (үксүгэр аһаҕас киэҥ сири этэргэ). Широко раскрываться, открываться взору, простираясь вдаль (о какой-л. местности). Хайа кэннигэр хапчаанынан туох эрэ хочо эҥэйэн көстөр
Бу суолтан хаҥас диэки пиэрмэлиир аартык эҥэйэн көстөр. П. Аввакумов
Оттон билигин ол иинтэн тахсар аана субу сырдаан, эҥэйэн көстөр, Мөрүөнү ол аан бокуойа суох ыҥырар курдук. Д. Таас
ср. орд. енги ‘быть открытым спереди’
II
дьүһ. туохт. Айаххын кыратык сэгэтэн сэргээн, истэн олор; туохха эмэ ымсыырбыттыы, хараххын араарбакка көр. Внимательно слушать, чуть приоткрыв рот; смотреть с жадностью на что-л. (напр., на пищу, ожидая подачки — о собаке)
Ыт эҥэйэн турар. ЯРС
ср. бур. эҥгэ ‘завидовать, быть завистливым’

тыллаах-өстөөх

тыллаах-өстөөх (Якутский → Якутский)

даҕ. Хайдах эмэ саҥалаах, хайдах эмэ саҥарар (үксүгэр саҥатыттан көрөн киһи майгытын-сигилитин сабаҕалыырга этиллэр). Говорящий как-л., обладающий какой-л. речью (обычно употр. при предположении характера человека, судя по его речи)
Ханнык баҕарар киһини баһыйыах курдук дириҥ өйдөөх-санаалаах, уу сахалыы лоп бааччы тыллаах-өстөөх киһи. Н. Лугинов
— Үчүгэй тыллаахөстөөх, сырдык ыралаах ыччат киһи эбиккин, — диэбитэ Кыл Сэлээппэ. Л. Попов
[Быдай Сэмэн] сүрдээх омуннаах кэпсээннээх, дьиибэ тыллаах-өстөөх, хайдах эрэ ис иһиттэн муода адьынаттаах киһи этэ. А. Бэрияк
Олохтоох тыллаах-өстөөх — дуоспуруннаахтык, киһини ылыннарар гына этэр, саҥарар (киһи). Говорящий серьёзно, основательно, достойно
Бэрт саргылаах саҥалаах, Оп-топ кэпсээннээх, Олохтоох тыллаах-өстөөх Оҕо кэлбит ээ, бадаҕа. П. Ойуунускай
Оҕотоойоп …… олохтоох тыллаах-өстөөх, курбалдьыйбыт, хороҕор күтүөт уолу көрдө-көрөөт сөбүлээбитэ. Софр. Данилов
Үчүгэй, олохтоох тыллаах-өстөөх, лоп курдук дьаһаллаах, өйдөөх, үтүө тойон быһыылаах. Болот Боотур
Былдьыры тыллаах көр былдьыры
Иитиэх уол, акаарытыҥы, былдьыры тыллаах. Н. Неустроев. Тыллаах чыычаах — ырыаһыт чыычаах: атыыра баһа, түөһэ хараҥа кыһыл, тыһыта кутуйах курдук бороҥ өҥнөөх. Чечевица обыкновенная (певчая птица)
Ырыа тыллаах чыычаахха ымсыырбыттыы, таптыыр ырыатын сыыйа тардар. Саха фольк. Миигин үөрдэрэ айылҕа Киэҥэ, көҥүлэ, сатата: Тыллаах чыычааҕа сарсыарда «Уһугун да!» диир саҥата. С. Данилов
Тыллаах чыычаах — чооруостуҥу чыычаах. АНК ТСТЗС

прельститься

прельститься (Русский → Якутский)

сов. ымсыыр, тартар.

ымсыырт=

ымсыырт= (Якутский → Русский)

побуд. от ымсыыр =.

ымсыырыы

ымсыырыы (Якутский → Русский)

и. д. от ымсыыр =.

зариться

зариться (Русский → Якутский)

несов. на кого-что, разг. ымсыыра кер, ымсыыр.

польститься

польститься (Русский → Якутский)

сов. на кого-что ымсыыр, умсугуй.