Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьэбирдик

сыһ.
1. Кытаанахтык, биир кытаанах санааны ылынан. Холодно, хладнокровно, жестко
Этээр: дьэбирдик туттан өллө диэн. Софр. Данилов
Атастаар, кыайыыны бырааһынньыктыахпыт, …… Ытык андаҕары тыыммыт быстыар диэри Ыраастык, дьэбирдик толоорпут биһи. М. Джалиль (тылб.)
2. Тоҥуйдук, бэйэҕэ чугаһаппаттык. Официально, отчужденно, жестко
[Салайааччы киһи:] «Тэринэн бараары тиэтэлгэ олоробун», - диэн, тиһэх тылларын Дьэбирдик эттэ. Р. Баҕатаайыскай
Тымныытык, тириини таһынан. Холодно, непроницаемо
Дьэбирдик эриличчи көрбүт харахтаах хара бараан киһи уолга хара маҥнайгыттан тоҥуйдук сыһыаннаспыта. П. Аввакумов

дьэбир

даҕ.
1. Кытаанах, тыйыс, уйаҕаһа суох; дьиппиэн, нүһэр, ыар, ыарахан. Суровый, строгий; злобный, жестокий
Бу эдэр буойун - өстөөҕү өһүөннээхтик абааһы көрөр кытаанах дьэбир санаалаах. Софр. Данилов
[Доҕорум] Өлбүт... Дөбөҥүн баҕаһын …… Олох, дьэбиргин даҕаны. С. Тарасов
Арыт киһи уһуну-киэҥи саныы барбакка, дууһаны аймыыр дьэбир тыллары быраҕаттанан кэбиһээччи. Кустук
Тымныы, тымныынан хаарыйар, кимиэллээх. Холодный, непроницаемый, обдающий холодом, суровый
Куралай кустук ирбэт тоҥ муус дьэбир-чаҕаан сирэйдээх хаан өстөөҕүн …… батары көрөн туран саҥарда. Д. Апросимов
Тымныы дьэбир уоһунан [Александр] сирэйин оборбохтоон ылар. В. Яковлев
Эргэ өтөх баҕайы салгына дьэбир, уорааннаах буолуо. П. Аввакумов
Сарсыардаттан тоҥ былыттаах дьэбир күн үүннэ. «Кыым»
2. Хараҥа, күлүктээх, хара (өҥ). Темных тонов, затемненный, черный (цвет)
Чугастааҕы тыалартан халыйан кэлбит боруҥуй күөл килбэйэр урсунун тимирдии дьэбир хара өҥнөөбүтэ. Далан
Тэлэҥэс эриэн ынахтаах, Дьэбир эриэн кунаннаах, Дьээбэлээхий киһилэрдээх …… Бэрдьигэстээх нэһилиэгэ. С. Зверев

Якутский → Русский

дьэбир

1) непривередливый, неразборчивый (в еде); 2) выносливый; дьэбир ат выносливый конь.


Еще переводы:

дьулусханнык

дьулусханнык (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох да мэһэйдэртэн иҥнибэккэ, олус түргэнник, күүскэ. Очень быстро, стремительно, не останавливаясь ни перед чем (перед какой-л. помехой)
Өрүс тыбыс-тымныынан илгийэн, дьэбирдик түрдэстэн ыла-ыла, дьулусханнык сүүрүгүрдэр. П. Аввакумов
Кыргыһыыга колесничайдар өстөөххө дьулусханнык саба сүүрдэн киирэллэрэ. КФП БАаДИ
Биһиги чаастарбыт Москва анныгар немецкай фашистары үлтү сынньан, иннилэрин диэки дьулусханнык кимэн испиттэрэ. «Кыым»

тыйыстык

тыйыстык (Якутский → Якутский)

сыһ. Кытаанахтык, дьэбирдик; тоҥуйдук. Сурово, жёстко; холодно
Эдэр романтиктары Мирнэй тыйыстык көрсүбүтэ. Болот Боотур
«Тиэтэйимэ, доҕор!» — киһим мин диэки хайыспакка да, тоҕо эрэ тыйыстык хоруйдаата. СҮК
Аҕата төбөтүн төргүүлүү бырахта, симириктээбит халтаһаларын быыстарынан уолун тыбыс-тымныынан тыйыстык одууласпыт. М. Шолохов (тылб.)

быһыынан

быһыынан (Якутский → Якутский)

аат дьөһ. Буолуу сыһыанын көрдөрөр, хайааһын хайдах майгыннаахтык оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар (аат туохт. кытта тут-лар). Употребляется для указания на характер совершаемого действия (употр. с прич. и предлогом с, союзом как)
Итини кини көрдөһөр быһыынан оргууй саҥарда. Н. Габышев
Алексей бирикээстиир быһыынан дьэбирдик эттэ. В. Протодьяконов
Атен кинээс Турахин диэки сэмэлээбит быһыынан көрүтэлиир. Эрилик Эристиин
«Кырдьык дуо?» — Нахов соччо итэҕэйбэт быһыынан көхсүн этиттэ. Софр. Данилов
Онуоха анарааҥҥыта соһуйбут, куттаммыт да быһыынан дьигис гынна. П. Филиппов

хаҕыстык

хаҕыстык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Кыыһырбыт курдук, дьэбирдик, тоҥуйдук. Грубо, неласково, сердито
Бэйи эрэ, эн тоҕо хаҕыстык кэпсэтэҕин? Амма Аччыгыйа
Хаан өстөөҕүҥ да ийэтин Кынчарыйыма хаҕыстык, Ийэ аата ийэ син, Таҥара курдук ытык. И. Гоголев
Никон умуллубут оһоҕун булкуйа-булкуйа, өрүкүйбүт күлгэ-көмөргө чачайа-чачайа хаҕыстык хардарда. Э. Соколов
2. Тымныытык, тыйыстык (хол., тыалыр). Холодом, стужей (веять, тянуть)
Хонон турдах аайы халлаан хаҕыстык тыалырар, сотору-сотору ардыыр, эмиэ да өксүөннүүр буолла. В. Сыромятников
Күһүн кэлэн иһэр буолан, хотуттан хаҕыстык аҥылыйталыыра. В. Протодьяконов

эриличчи

эриличчи (Якутский → Якутский)

сыһ. Ырылхайдык, чуолкайдык көстөр гына. Отчётливо, чётко
Сабыс-саҥа дьоҕус атах суола киэҥ-киэҥник эриличчи үктэнэн бара турда. Болот Боотур
Уол эркиҥҥэ токур-бакыр, эрийэ-буруйа сурааһыннары эриличчи тардыталаата. ААС
Эриличчи көр — киэҥ хараххынан аһаҕастык, арылыччы көр. Смотреть большими, широко открытыми глазами
Өндүрэй Бочуурап арбаҕар куударалаах баттахтаах, эриличчи көрбүт киэҥ харахтаах, саар тэгил уҥуохтаах. В. Протодьяконов
Киэҥник эриличчи көрбүт аҕамсыйа барбыт киппэ көрүҥнээх киһи мунньаҕы салайан ыыта олордо. И. Сысолятин
Мохсоҕол туох да буолбатаҕын курдук, ып-ыраас харахтарынан эриличчи көрөр. АИА-А КБ
Хараххын быччат, быччаччы көр. Смотреть выпученными глазами
Дьэбирдик эриличчи көрбүт харахтаах хара бараан киһи уолга хара маҥнайгыттан тоҥуйдук сыһыаннаспыта. П. Аввакумов
Оҕонньорбут биһиги диэки сүр баҕайытык эриличчи көрбүтэ. Р. Кулаковскай
Кыыһыран эриличчи көрбүт эдэр киһи охсуохха айылаах бабыгыраабыта. «Чолбон»

тоһоҕолоо

тоһоҕолоо (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ тоһоҕонон туттаран хам саай. Прибивать что-л. гвоздём
Бу улахан былааҕы ити таҥара иннинэн, сэксээлэ үрдүнэн хамсаабат гына туруоран, тоһоҕолоон кэбиһиэххэ. П. Ойуунускай
«Хайа, дьоно төһө кэлэн бырастыыластылар?» — диэн Уулаах хоруоп айаҕын тоһоҕолуу туран ыйытта. Эрилик Эристиин
Дьөгүөрсэ бэйэтин хоһун аанын аны аһыллыбаттыы, хам тоһоҕолоон табырҕатта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Тоһоҕо саай (күрүө туһунан). Забивать кол (об изгороди)
Бу турар тоһоҕолоон туппут киэҥ далым. Л. Попов
2. көсп. Анаан-минээн болҕой, бэлиэтээ. Заострять внимание на чём-л., выделять что-л. Дьэ, бу эмээхсин Тоһоҕолоон сураабыт кыыс туһун Тохтообокко тобугураччы кэпсиир, Толору билэр эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ордук тоһоҕолоон туран Охоноостоох Эрдэлиири ыҥырабын. Амма Аччыгыйа
[Эмээхситтэр] ордук тоһоҕолоон, ытамньыйа-ытамньыйа, бэйэлэрин өлбүт оҕолорун тустарынан ыйыттылар. Эрилик Эристиин
Хам тоһоҕолоо — кими эмэ оннуттан ханна да халбарыйбат, хамсаабат гын (хол., олоппостон, оронтон). соотв. пригвоздить к месту кого-л.
Субу аҕай аһары мөлтүү-ахсыы туттубутун дьэбирдик мэлдьэспит харах кинини батары көрөн, олоппоһугар хам тоһоҕолоон кэбистэ. П. Аввакумов
Миигин тимир кырабааппар Сордоох ыарыы хам тоһоҕолоон Сытыарбыта. П. Тулааһынап

дьиппиний

дьиппиний (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Өр туран чиҥээ, ыараа, тимирчи түс. Спрессоваться, уплотниться, осесть (от времени)
Сииктээх кумах дьиппинийбитигэр үктэнэн, аттар холкутуйдулар, хаамыы дьоруонан бадьаралаатылар. Л. Попов
Күнүһүн бөһүккэй хаар түүнүн дьиппинийэ тоҥор, үрдэ чараас мууһунан хаҕылыйар. И. Федосеев
Икки хонон баран тууһаммыт укуруоп дьиппинийэр. Оччоҕо иһити өссө толору симэн баран кытаанахтык хаппахтанар. ФНС ОАҮүС
2. Ууну иҥэринэн тэний, тыылын, онон быыһа-арда суох буол (мас оҥоһуктар тустарынан). Впитав влагу, увеличиться в объеме, стать объемным, уплотниться (о деревянных предметах). Уһаат дьиппинийбит. Тыыбыт дьиппинийэн уу киирбэт буолбут
3. көсп. Тугу эмэ сөбүлээбэккэ искэр хаатыйалан, саҥата суох буол, ыараа. Замыкаться в себе, погружаться в молчание, стать угрюмым, мрачным
Кини мунна, сэҥийэтэ, хайдах эрэ уһуктана түһэн, хаана ыараан, дьиппинийэн олордо. А. Федоров. Кини ыар санаа баттаабытыныы сыарҕатыгар иҥнэри түспүт, дьиппинийбит. А. Сыромятникова
Пьер буоллаҕына быстах-остох тылы кыбытан биэрэ-биэрэ, бэйэтин санаатыгар ылларбыт быһыынан, дьэбирдик дьиппинийэн кэбиһэр. Л. Толстой (тылб.)
4. көсп. Хараҥаран, туох да көстүбэт, саба баттаммыт курдук буол. Становиться непроницаемо темным
Хайа улаҕатынааҕы кыараҕас дүөдэ уҥуоруттан саҕаланан барар халыҥ тыа, тугу да иһирдьэ киллэриэ суохха айылаах дьиппинийэ барыйан турар. Амма Аччыгыйа
Күһүҥҥү түүн ханан да быыһахайаҕаһа суох, ыас хара эркин буолан дьиппинийэн турар. Н. Якутскай
Ый буоллаҕына алаас ньуурун бүтүннүүтүн туналыччы сырдатан иһэн, …… адаархай былыт быыһыгар киирэн барбыта, сир-дойду эмиэ улам-улам дьиппинийэ хараҥарбыта. Д. Таас
Дьиппинийиэҕинэн дьиппинийбит - олус дьиппинийбит, сөҥүдүйбүт (ыар санааттан). Стать чрезмерно угрюмым, мрачным (от тяжких дум)
Бииктэр дьиппинийиэҕинэн дьиппинийэн олордо. Аһаҕастык көрбүт киэҥ харахтара кырыыланнылар, сыҥааҕын этэ күүрэн таҕыста, уостара ыбыстылар. Л. Попов
- Хайа, бу туохха бары бачча сэнньэлэстигит? - Сабардам аттаахтар кэлбиттэригэр, дьиппинийиэҕинэн дьиппинийэн туран нүһэрдик ыйытта. Болот Боотур
[Тыыга уу киирэн тимирээри сырыттаҕына] Миитэрэй аны олус наҕылыгар түстэ: тыытын икки биттэҕиттэн тутуһан дьиппинийиэҕинэн дьиппинийэн баран, хамсаабакка олорунан кэбистэ. Н. Заболоцкай

тэбигэн

тэбигэн (Якутский → Якутский)

көр тэбиик. Тэбигэн ат
Оһоокойдуур-оһоокой! Тэбигэнтэй атыырдаах, Тэһиикэлиир биэлэрдээх, Тэлэҥэс эриэн ынахтаах, Дьэбир эриэн кунаннаах, Дьээбэлээхий киһилэрдээх. С. Зверев

бодолон

бодолон (Якутский → Якутский)

бодолоо диэнтэн бэй
туһ. [Сөдүөт] итинник бодолоно сылдьан, оҕо сааһын доҕоругар чугаһыаҕын син кыбыстан эрдэҕэ дии. Н. Кондаков
[Өлөксөй] өлүү-тиллии быһаарыллар кэмигэр дьэбир бодолонор буолбута. Багдарыын Сүлбэ

ытыстыгас

ытыстыгас (Якутский → Якутский)

даҕ. Тыйыс, дьэбир (киһи дьүһүнүн этэргэ). Суровый, строгий (о лице)
Үрдүк уҥуохтаах, тор курдук бытыктаах, ытыстыгас дьүһүннээх …… хара бэкир киһи. Н. Заболоцкай