дразнить (лакомством или игрушкой).

налим; сыалыһар быара печень налима (считается лакомством) # сыалыһар быара буол= быть приятным, обходительным (но себе на уме).

аат. Хоту олохтоохтор үгэстэринэн сиикэйдии силиитин охсон сиэниллэр таба, тайах атаҕын бүлтэс уҥуоҕа. ☉ Берцовая кость (обычно оленя, лося), костный мозг из которой употребляется в сыром виде как лакомство
«Чэ, нокуо, түргэнник бу тойотторгор чоҥкуларын охсо охсон биэр, амтаһыйдыннар», — диэн Учукаас дьаһайда. А. Софронов
Онтон бары таба чоҥкутун охсон, силии сиэбиттэрэ. Далан
Бу чохороон сүгэтинэн быйыл сайын хас тайах чоҥкутун охсубутун, хас туртаһы чокуйбутун …… кэпсиэҕэ. М. Ефимов
ср. эвенк. чеҥа, ченга ‘мозговая кость’

1) берцовая кость (обычно лося, оленя); чоҥкута оҕус = расколоть берцовую кость (для извлечения костного мозга, считающегося лакомством у северных народов); 2) костный мозг (обычно лося, оленя); таба чоҥкута костный мозг оленя.

костный мозг; силии оҕус = извлечь костный мозг (считается лакомством) # силиибэр киирдэ я замёрз до мозга костей; силиитэ биллибэт а) худой скот (убойный); б) постное мясо; силиитэ биллэр а) скот средней или ниже средней упитанности (убойный); б) постное мясо; силиитэ быстыбыт крайне истощённый (об упряжном животном).

брюшко (обычно рыбы, зверя, животного); балык өрөҕөтө брюшко рыбы (считается лакомством у северных якутов); тииҥ өрөҕөтө бэргэһэ шапка (детская) из беличьих шкурок, снятых с брюшка; өрөҕөтө-уорҕата биллибэт не поймёшь, где у него спина, где брюхо (о беспринципном или скрытном человеке); уол оҕо бүгүн ат өрөҕөтүгэр , сарсын ат уорҕа-тыгар посл. добрый молодец сегодня оказывается под конём, завтра—на коне.

1. 1) сырой; сиикэй эт сырое мясо; сиикэй уу сырая вода; 2) незамёрзший (о водоёмах); сиикэй сиэн незамёрзшая речка; 3) открытый (о ране, язве); 4) неспелый (о ягоде); сиикэй сугун неспелая голубика; 5) разг. перен. ложный, неверный; обманчивый; 2. 1) полынья ; 2) диал. брюшная часть сырой только что выловленной рыбы (считается лакомством у северных якутов) # сиикэй арыы сливочное масло.

1) печень, печёнка || печёночный; сыалыһар быара печень налима (считается лакомством); быарым ыалдьар у меня болит печень; 2) перен. выступающая часть, выступ чего-л.; томтор быарыгар а) на пригорке; б) на припёке # быара кырыыланар он испытывает раздражение против кого-л., сердит на кого-л. (букв. его печень стала ребром); быаргынан сыыл = а) ползать на животе; б) тяжело заболеть; получить тяжёлую травму; быаргын тарбаа= смеяться (долго, весело); быар мас подставка под середину нижней жерди (у изгороди на кольях); сыалыһар быара буолар он льстит, лебезит (букв. становится печенью налима).

карась || карасёвый, карасий, карасиный; бөдөҥ собо крупный карась; собо уола разг. карасёнок; собо минэ карасья уха; собо тыла а) карасиный язычок (считается лакомством); б) перен. недавно распустившийся лист (обычно берёзовый); эмис собо курдук как жирный карась (говорится о полных сытых людях небольшого роста); собо сиир шутл. карася ест (так смеются над всхлипывающим капризным ребёнком). соболон = возвр. от соболоо=. соболоҥ плата, вознаграждение (за какой-л. труд) # атах соболоҥо а) уст. подарки, даваемые женихом или его родителями родственникам невесты, присутствующим на свадьбе; б) уст. подарок хозяина гостю в благодарность за почёт, оказанный его посещением; в) вознаграждение за услуги в качестве рассыльного.

I
аат.
1. Сылгы моонньун үөһээ кырыытынан үөскүүр кытаанах сыа. ☉ Жировое отложение на загривке лошади. Бу ат улаханнык ыра илик, саала билигин да халыҥ
□ Халыҥ хаһа халтархай, суон саал мүлчүркэй (өс хоһ.)
△ Оннук сыа саха күндү аһылыгын быһыытынан. ☉ Жир с загривка лошади как лакомство у якутов
Сылгы суор холото тастаах эмис этин, субайын, хартатын, суон саалын, уохтаах хатан кымыһын санаатахпына, сыҥааҕым уута сүүрэр. В. Протодьяконов
Саалы сулуйан ылан баран, сытыы быһах биитинэн ньиккэрийиллэр уонна бэйэтин бытархай гына кырбаан бэриллэр. ТИИ ЭОСА
2. Сылгы моонньун томтоҕор үөһээ кырыыта. ☉ Загривок у лошади
«Дьэ, буот! Билигин билсистибит», — диидии Владимиров ат саалын туппахтаан көрдө. Н. Якутскай
Чөрөгөркөөн кулгаахтаах, Өрүкүйэр көҕүллээх, Дьондоҕоркоон сааллардаах, Ньалакалыыр сиэллэрдээх Соноҕоһум барахсан! А. Бэрияк
3. Хонуу, кырдал ордук үрдүк, көнө үөһээ өттө эбэтэр томтор, хайа оройо. ☉ Наиболее возвышенная и ровная часть поля, а также вершина холма, горы
Аҕыһыктыыр салаалаах Ачакалыыр күөх оппут Алаас-сыһыы саалыгар Аҥаарыйан аатырда. Күннүк Уурастыырап
Ол хордоҕос дьогдьоҕор саалыттан тула баар ытыска уурбуттуу ыраахха диэри тунааран көстөр. С. Тумат
Москва — Хайа саалын курдук Халыҥ арҕастаах, Очуос оройун курдук Улуу мөҥүөннээх …… Киэҥ Ийэ дойду Киин куората буолар эбит! С. Васильев
♦ Дьогдьойор саала көр дьогдьой
Модун мохсоҕол аал көтөн күүгүнэтэн кэлэн, Внуково аэропорт дьогдьойор саалыгар дугунна. С. Тарасов
Туймаада сыһыытын Дьогдьойор саалыгар Дьиэ да дьиэ, быһата, Дьэндэйэн таҕыста. С. Данилов
Европа дьогдьойор саалыгар, таас хайатын быыһыгар Габрово диэн куорат баар. «ХС». Халыҥ хаһанан харчыта кэбис (охсун), суон саалынан мохсуота уурун фольк. — олус баайдыкталымнык, байылыаттык олор. ☉ Жить в изобилии
[Баайдар] халыҥ хаһанан харчы охсуналлар, суон саалынан мохсуо ууруналлар. П. Ойуунускай. Халыҥ хаһалаахтар, суон сааллаахтар кэпс. — баайдар, көлөһүннээччилэр. ☉ Богачи, мироеды
Биһиги кыра дьоннор араас тардыыны дууһа баһынан …… баайдары, күөх истэри, халыҥ хаһалаахтары, суон сааллаахтары кытта тэбис-тэҥҥэ төлүүр этибит. П. Ойуунускай
ср. др.-тюрк. йал ‘грива, загривок’, шор. чал, казах. жал ‘грива; жировой слой под гривой’, тув. чал ‘загривок; насыпь’
II
аат. Тымныыга баанар халыҥ өрүү эбэтэр баайыы былаат. ☉ Тканый или вязаный большой платок, шаль
Ааныс түргэнник оҥостон бүттэ, саалын эринэн кэбистэ. Н. Заболоцкай
◊ Саал былаат — саал II диэн курдук
Дьиэ хара аанынан үрүҥ саал былаакка сөрөммүт мааны таҥастаах дьахтар сүүрэн тахсыбыт. Н. Заболоцкай