склоняться, наклоняться (верхней частью, верхушкой).

1) склонять набок (голову); 2) склоняться (вершиной, верхушкой).

1) направляться на запад; 2) склоняться, клониться к закату (о солнце).

образн. клониться, склоняться (о мягких, гибких предметах); хатыҥ лабаалара нуоҕайбыттар низко склонились ветви берёзы.

несов. 1. (склоняться, опускаться) тоҥхой, хаптай, бүк түс; колосья никнут куо-ластар тоҥхоспуттар; 2. перен. (ослабевать) ньамньарый, мөлтөө.

1) выгибаться плавно, мягко, клониться, склоняться (о длинных и упругих предметах); 2) плавно подаваться, колыхаться (о зыбкой поверхности) # күөгэйэр күммэр в лучшие дни моей молодости.

туохт., эргэр. Кырыыбалыы санньыччы аллара үүнэн түс (сүөһү муоһун этэргэ). ☉ Расти вниз наискось (о рогах коровы).
ср. монг. салжийх ‘склоняться набок, наклоняться’

I
туохт. Айаннаан иһэн ханна эмэ тохтоон аас, сынньалаҥна оҥоһун. ☉ Останавливаться в пути для отдыха
Ортотугар кыра булгунньахтаах обургу соҕус эбэҕэ кэлэн түһүктэммиттэр. Сэһэн Дьэрэмэй
Кинилэр биһигиттэн түөрт сүүсчэкэ хаамыы холобурдаах сиргэ тохтоон түһүктэннилэр. «Чолбон»
Суруйааччылар дьиэлэригэр түһүктэнэн олорон мунньахтаабыппыт. «ЭК»
II
туохт. Түһүгүнэн уларый. ☉ Склоняться по падежам. Бу тыл түһүктэниэн сөп

дьүһ. туохт. Сыыйа өҕүллэн аллара диэки иэҕиллэн түс (уһун, синньигэс эттиктэр үөһэ өттүлэрин туһунан). ☉ Плавно наклоняться, склоняться, сгибаться (о верхней части длинных и тонких предметов)
Кытылга көһүннэ Куоҕайбыт үөл иирэ Сүрэхпэр билиннэ Сааскы тыал бигиирэ. Р. Баҕатаайыскай
Хагдарыйбыт арыы тыалар, аалай-чаалай киэргэнэн, Арылыйа лаглайдылар, …… Куоҕайа нусхайан, Тоҕус хос томторҕолоох солкону Тоҕуоруччу анньыннылар. С. Зверев
ср. казах. кокай ‘выпрямляться при ходьбе, при сидении на коне’, калм. хоохээ ‘быть очень длинным и длинношеим’

туохт. Төбөҕүн умса тутун, хоҥкут; бүк түс, бөкчөй. ☉ Наклонять голову; наклоняться, нагибаться
Дьиэлээх тойон уокка аргынньахтаан төҥкөйөн олорор. Амма Аччыгыйа
Маҥнай көннөрү төҥкөйдө, онтон ат буолла, онтон …… быарынан сыылла. Н. Заболоцкай
Лөгүөнтэй төҥкөйөн, ньыхайан тыаны былдьаста. В. Протодьяконов
Ампаар аана, киһи төҥкөйөн киирэр намыһах буолан баран, кэтит. КНЗ ОО
ср. др.-тюрк. төҥит ‘склоняться’, алт. тоҥкой ‘нагнуться головой до земли, стоя на коленях’, бур. тонгойхо ‘клониться’