и. д. от саан = I угроза.

1) боязнь, страх; испуг; кутталыгар кута куртаҕар түстэ погов. от страха у него душа ушла в пятки (букв. в желудок); 2) опасность, угроза; халаан куттала угроза наводнения.

ещё; хорум ордук ещё лучше; хорум улахан ещё больше; хорум ыраах ещё дальше; хорум эрэ ! ну-ка ещё! (угроза).

разг. гнаться за кем-л., преследовать кого-л.; оһоҕу тула батыаххалаһыахпыт я ещё погоняюсь за тобой вокруг камина (шутл. угроза).

определять что-л. (приблизительно); холоо, төһө от кэлиэй скажи, сколько сена можно получить; хас киилэ буолуой, холоо определи, сколько килограммов будет; дьоҕойон , холоон көрөҕүн дуу? да ты, никак, меня испытываешь? (с оттенком недовольства) # холоон көр! попробуй-ка! (угроза).

аат., эргэр.
1. Сыыһа, сыыһа быһыыланыы; санаабычча, уолҕамчы быһыы. ☉ Опрометчивость, ошибка; проступок. Эндэли оҥорбокко сылдьа сатаа
2. Туох эмэ куһаҕан буолаары суоһааһына, куттал. ☉ Угроза возникновения чего-л., опасность. Өстөөх диэкиттэн эндэл баара биллибэт

аат. Кутталы үөскэтии, дьулатыы, дьиксиннэрии. ☉ Внушение страха, устрашение, угроза
Мин тириэрдиэм туох баарын кырдьыктааҕынан, манна ыгыыны-түүрүүнү уонна суоһурҕаныыны, куттааһыны көрүстүбүт диэн. В. Яковлев
Өрөбөлүүссүйэ иннигэр, баҕар, өрөбөлүүссүйэ буолбутун бастакы кэмигэр да буоллун, үгүс учууталлар үөрэтэр уонна иитэр үлэлэрин сүрүн ньыматынан куттааһын этэ. «Кыым»

аат. Туох эмэ тыҥааһына, куттала. ☉ Угроза, опасность, чрезвычайная, экстремальная ситуация
Атас-доҕор кимэ биллэр Кытаанах мүччүргэҥҥэ. М. Ефимов
Ол алдьархайдаах кэмҥэ өлөр биитэр өрүһүллэр мүччүргэҥҥэ Килиэп өлбөт мэҥэ Алыптаах уутугар тэҥэ. И. Федосеев
Мүччүргэн бүрүүкээн кэлиэҕэ — Киһи дьиҥ сирэйэ көстүөҕэ. Айталын

аат. Сыыһа быһыыланыыны буруйга тардыы, хомуруйуу. ☉ Порицание, выговор, осуждение
Бу тылы сэмэ быһыытынан кыһарыйан эппэппин, сүбэ быһыытынан этэбин. П. Ойуунускай
Улуу алаастар иринньэх ыччаттара дьонноруттан күрээн кэллэхтэринэ улахан сэмэнэн тутуллан төннөллөр. Амма Аччыгыйа
Оройкуом Кокориновы улахан сэмэҕэ тардарга модьуйар. А. Фёдоров
ср. бур. зэмэ ‘вина (проступок)’, алт. дьеме ‘угроза, застращивание, брань’, кирг. жеме ‘упрёк, попрёк’

межд. выражает угрозу погоди; смотри; бэйикэй, сэрэн! погоди, берегись!; бэйикэй уус ! ну погоди, держись!