возвр.-страд. от босхолоо = освобождаться; быть освобождённым; мин дьупуурустубаттан босхолоннум я освобождён от дежурства; куорат өстөөхтөртөн босхолонно город освобождён от неприятеля.

1) преследовать (какую-л. цель), стремиться к чему-л., не отступать (от цели); 2) мстить кому-л., сокрушать кого-л.; өстөөхпүн өлөрдүм , саастаахпын дьаныйдым фольк. врага я уничтожил, неприятеля сокрушил.

нееов. 1. что бытарыт, үлтүрүт, кыралаа; крошить хлеб курам кууруссаларга килиэптэ бытарыт; 2. кого-что, перен. (истреблять) үлтү сыс, үөрэҕэстээ; крошить неприятеля өстөөҕү үлтү сыс.

III несов. кого-что 1. тимирт; топить суда неприятеля өстөөх судноларын тимирт; 2. перен. разг. (губить) кем, тэбис, елер; топить живое дело тыыннаах дьыаланы кем.

1. аат. Кимиэхэ эмэ өстүйбүт киһи, кимниин эрэ өстөспүт киһи. ☉ Тот, кто находится в состоянии вражды с кем-л. [Боккуо:] Маннык олоҕу таҥара өстөөххө да биэрбэтин. А. Софронов
   Ол биэлсэр баайдарга өлөр өстөөх киһи үһү. Амма Аччыгыйа
2. Кимнээҕи эрэ утары сэриилэһэ сылдьар киһи, сэрииһиттэр. ☉ Военный противник, неприятель, враг
   Лесневскай генерал, атын сиртэн өстөөхтөр кэлбэттэригэр эрэнэн, дэриэбинэ таһыгар харабылы күүһүрпэтэх эбит. Эрилик Эристиин
   Биһиги өһөгөйдөөх өстөөхтөн дойдубутун ыраастаан, кыырыктаах кыргыһыынан суолбутун солонон, иннибит диэки бардар баран испиппит. А. Бэрияк
   ♦ Өстөөх арҕаҕа — өстөөх ордуута, саһар сирэ. ☉ Логово врага (букв. вражеская берлога)
   Ити өстөөх арҕаҕын саамай хабайар-хаба ортотугар буолбут көрсүһүү этэ. П. Филиппов. Өстөөх саас — киһи мөлтөөн ылар сааһа (бу сааһы харыстанан аһардахха кырдьыаххар диэри олоруоххун сөп). ☉ Критический возраст, когда организм, перестраиваясь, оказывается уязвимым для множества факторов (проскочив его, можно надеяться на долгую жизнь). Киһи сааһын ортото — өстөөх саас

сов. I. что быс, быһа баттаа; перерезать верёвку быаны быһа баттаа; 2. что (преградить) быс; перерезать путь неприятелю өстөөх суолун быс; 3. кого (зарезать) быһан өлөртөө, өлөртөө; 4. что (пересечь) быһыталаа, быһыта көт; горные отроги перерезали обширную равнину киэҥ дэхси сири салаа хайалар быһыталаабыттар.

несов. 1. кого-что (гнаться) сойуолаа, эккирэт, сырые; преследовать неприятеля өстөөҕү эккирэт; 2. кого-что (подвергать гонениям) сойуолаа, эккирэт; 3. кого-что, перен. (донимать, мучить) араҕыма; мысль о моей ошибке преследует меня оҥорбут алҕаһым санаабыттан арахпат; 4. что (стремиться) эккирэт; преследовать свой интересы бэйэҥ интэриэскин эккирэт.

сов. 1. физ. ыһылын; 2. (разойтись) ыһылын, үрүө-тараа бар; тарҕан; колонна неприятеля рассеялась өстөөх колон-ната үрүө-тараа барда; туман рассеялся туман тарҕанна; 3. перен. (исчезнуть) уурай, аас; сомнения рассеялись саарбаҕалааһын уурайда; 4. перен. (развлечься) аралдьый, санааҕын аһар.

ж. 1. (передача, отдача) туттарыы; 2. (внаём) куортамнааһын; 3. карт, түҥэтии; 4. (неприятелю) биэрии; 5. (излишек денег) харчы ордуга; получить сдачу у продавца атыылааччыттан харчы ордугун ыл; # дать сдачи разг. сөптөөх хардата биэр.

1. даҕ. Куһаҕан санаалаах, өһүөннээх; кимиэхэ эмэ кырыктаах хаҕыс сыһыаннаах. ☉ Злопамятный, злобный; нетерпимый, враждебный
   Токоосоп икки иэдэһин быччыҥнара күүрбүт, бии курдук харахтарыгар хатааннаах уот оонньообут. А. Фёдоров
   «Бэйи эрэ! Эн эмиэ мэниктээбиккин дуу?» — хатааннаах куолаһынан тута ыгылыспытынан барда. «ХС»
   Кини биирдэ эмэ кириитикэлээбит киһиэхэ хатааннаах санаатын хаппахчытыгар кытаанахтык хатаан кэбиһээччи. А. Островскай (тылб.)
2. аат суолт. Ким эмэ өстүйэр киһитэ. ☉ Тот, на которого таят злобу, имеют зуб, враг, неприятель
   Оччолорго бандьыыт биир тойоно буолбут Ньоҕороох Маппый диэн урукку кинээс оҕонньордуун мин эһэм хатааннааҕа. С. Данилов
   Хатааннааҕыҥ халыҥ куҥар хаалдьыктаах үҥүүнү тайылаа, хатан бүлтэс уҥуоҕар хараҕалаах үҥүүнү чапчый! Эрилик Эристиин
   Сипсиирэп хатааннааҕын хатыйан түһэрэр хара суругу харылаччы тардан баран, остуолга уурбутун ыксалыгар буолан умнан быһа сытыйан, хоҥнон баран эрэр оптуобуһу сайыспыттыы көрөн турбута. П. Аввакумов
   [Уордаах тыла] Өстөөҕүгэр Үөр-сүүрүк буолан өргөстөннө, Хатааннааҕар Хара дьаллык буолан дьайыҥнаата. Е. Иванова
   ◊ Хатааннааҕынан көр — өһүөннээхтик көр. ☉ Смотреть злобно, враждебно
   Арай онно кинээс тас сэбэрэтин көрүммүтэ, айыыттан атын, абааһы дьүһүннэммит: хатааннааҕынан көрбүт харахтаммыт, буордаах сыгынах курдук муруннаммыт, уй курдук истэммит, бурҕалдьы сотоломмут. Далан