сов. 1. кого-что (сберечь в целости) харай, харыстаа; сохранить колхозное имущество колхоз үбүн-малый харай; 2. что (не нарушить) харыстаа, оннунан хааллар, кэһимэ; сохранить порядок бэрээдэги оннунан хааллар; 3. что (удержать, не лишиться чего-л.) илдьэ сырыт, сүтэримэ, ыһыктыма; сохранить здоровье доруобуйаҕын сүтэримэ; сохранить равновесие тирэххин ыһыктыма; 4. кого-что, перен. (в памяти, уме) илдьэ сырыт, өйдүү сырыт; 5. что (уберечь от порчи) харыстаа; сохранить одежду от моли көйүүр-тэн таҥаһы харыстаа.
Русский → Якутский
сохранить
Еще переводы:
далларый= (Якутский → Русский)
1) идти быстро (стараясь сохранить равновесие); 2) перен. разг. подобострастно суетиться.
сохранять (Русский → Якутский)
несов. 1. см. сохранить; 2. разг. (хранить в каком-л. месте) уур, ууран туруор.
сберечь (Русский → Якутский)
сов. 1. кого-что (сохранить) харыстаа; сберечь документы докумуоннары харыстаа; 2. что (сэкономить) мунньун; сберечь небольшую сумму денег кыра харчыта мунньун.
поберечь (Русский → Якутский)
сов. кого-что 1. (сохранить) кер- -харай; побереги мой вещи мин малларбын көр-харай; 2. (отнестись бережно) харыстаа; побереги своё здоровье доруобуйаҕын харыстаа.
запечатлеть (Русский → Якутский)
сов. что 1. (воплотить в чём-л.) ойуулаа, дьүһүн быс; запечатлеть что-л. на картине тугу эмэ хартыынаҕа ойуулаа; 2. (сохранить) иҥэр, (өйгөр) хатаа; запечатлеть в памяти өйгөр хатаа.
далларый (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Охтумаары, тирэххин сүтэримээри түргэнник хаамп (хол., саҥа хааман, көтөн эрэр оҕону, чыычаах оҕотун этэргэ). ☉ Идти, быстро переставляя ноги, стараясь сохранить равновесие (напр., о ребенке, птенце)
Аара суол кытыытыттан, Атахтарын анныттан Чыычаах сүүрэн таҕыста, Далларыйан ылаттаата. Р. Баҕатаайыскай
«Аҕам кэллэ!» - диэн үөрэр, Дэллэрийэр, далларыйар Сылаас сыттаах Айыынам. М. Тимофеев
долоҕойдоо (Якутский → Якутский)
туохт., кэпс. Өйгөр түһэр, умнубат курдук үчүгэйдик өйдөө. ☉ Уразуметь; сохранить в памяти, запомнить (крепко, надолго)
Мойуос кинээс, тоҕус үүккүнэн тохтотон долоҕойдоо эрэ! Нор. ырыаһ. [Оҕонньор] хаста да лабыйан эмин хаста, төһөнү иһэрин долоҕойдуур. Н. Тобуруокап
[Иччикэйиэм] таас оройгор долоҕойдоон истэн сэҥээр эрэ. П. Ядрихинскай
сохнуть (Русский → Якутский)
несов. 1. (становиться сухим) куур, хат; бельё сохнет ис таҥас куурар; 2. (вянуть) хат, хам хат; трава сохнет от хатан эрэр; 3. перен. разг. (худеть) иин-хат. сохранение с. I. (по гл. сохранить) харайыы, харыстааһын; илдьэ сылдьыы (напр. равновесия); отдать на сохранение харайыыга туттар; сохранение мира эйэни харыстааһын; сохранение тайны кистэлэҥи илдьэ сылдьыы; 2. (по гл. сохраниться) бүтүн хаалыы, оннунан хаалыы, сүтүмүү; закон сохранения энергии физ. энергия сүппэт сокуона.
сохраниться (Русский → Якутский)
сов. 1. (сберечься, уцелеть) бүтүн хаал, тыыннаах хаал; сохранились крепостные валы кириэппэс буор хайыҥнара бүтүн хаалбыттар; 2. (остаться в силе, не измениться) оннунан хаал; сохранился старый обычай урукку үгэс оннунан хаалбыт; 3. (не утратиться) сырыт, сүтүмэ, бараныма; в ней ещё сохранилась выдержка кини тулуура өссө да барамматах; 4. перен. (запечатлеться в памяти) өйгө хаал, умнуллума; 5. (не испортиться) буортуйума; яблоки прекрасно сохранились яблоко олох буортуйбатах; 6. разг. (сохранить свои силы) чэгиэн сырыт; он удивительно сохранился кини дьикти чэгиэнник сылдьар.
оставить (Русский → Якутский)
сов., оставлять несов. 1. кого-что (не взять с собой) хааллар; оставить детей дома оҕолору дьиэҕэ хааллар; 2. что, чего (сохранить, приберечь) хааллар, ордор; оставить масла на утро арыыгыттан сарсыардааҥы аһылыкка хааллар; 3. кого-что (без чего-л.) хааллар; оставить без денег харчыта суох хааллар; 4. кого-что (неизменить положения, состояния) хааллар; оставить на службе үлэтигэр хааллар; 5. кого-что (покинуть) хааллар, бырах; оставить работу үлэҕин бырах; 6. кого, перен. (исчезнуть) суох буол, аас, мэлий; силы оставили его кини сэниэтэ суох буолбута; 7. что (прекратить) уурат; оставьте разговоры кэпсэтиини ууратыҥ.